.:Wargaming Zone:. - serwis wargamingowy - .:Artykuł - Armia Macedonii za czasw ostatnich Antygonidw:.
Wargaming Zone     
Niedziela godzina 04:04,
19 listopad 2017

Armia Macedonii za czasw ostatnich Antygonidw
Data: Czw 07 Kwi, 2005
Autor: Robert Rycharski
Armia Macedonii w uj?ciu historycznym oraz wargamingowym

Od autora

Wprowadzenie

Piechota

Kawaleria

S?onie bojowe

Bibliografia



Od autora

Chcia?bym, aby artyku? charakteryzuj?cy potencja? zbrojny Macedonii Antygonidw by? pocz?tkiem cyklu opisuj?cego g?wnych graczy w dobie wojen punickich, macedo?skich i syryjskich. Na wst?pie chc? wyra?nie podkre?li?, ?e jest to tylko moje subiektywne widzenie zagadnienia, a nie b?d?c zawodowym historykiem, a jedynie mi?o?nikiem tego okresu historii, nie studiowa?em tekstw ?rd?owych i z konieczno?ci opiera?em si? na popularnych opracowaniach dotycz?cych tego tematu.

Do opisw poszczeglnych formacji i rodzajw wojsk do??czy?em podstawowe informacje dotycz?ce zestaww plastikowych figurek ?o?nierzy dost?pnych na naszym rynku, a mog?cych pos?u?y? wystawieniu tych formacji dla potrzeb rozgrywek wargamingowych.

?ycz?c mi?ej lektury, jednocze?nie zapraszam innych wargamingowcw do dyskusji.



Wprowadzenie

Armia Macedonii by?a niewielka w porwnaniu z armi? Rzymu. Ca?kowite mo?liwo?ci mobilizacyjne Macedonii mo?emy okre?li? na podstawie wielko?ci armii jak? zgromadzi? Filip V podczas drugiej wojny z Rzymem. Dysponowa? on w 197 roku p.n.e. na wszystkich frontach 47 tys. ?o?nierzy. Syn Filipa V, Perseusz, przygotowuj?c si? do ostatecznej walki z Rzymem zebra? w armii polowej 43 tys. ?o?nierzy – z tej liczby 39 tys. stanowi?a piechota a 4 tys. kawaleria.

Trzonem armii macedo?skiej by?y formacje z?o?one z obywateli (g?wnie Makedonw i Grekw), zobowi?zanych do s?u?by wojskowej. Tak?e cz??? plemion niehelle?skich w celu wzmocnienia potencja?u militarnego i demograficznego pa?stwa, by?a osiedlana przez krlw Macedonii na terenach wyludnionych przez wojn?. Podlegali oni tak?e s?u?bie w armii, w zamian za u?ytkowanie ziemi.

Armi? uzupe?nia?y formacje najemnikw zaci?ganych z po?rd Grekw oraz innych ludw zamieszkuj?cych Ba?kany (m.in. Trakw, Illyrw, Celtw).

W porwnaniu z wojskami z czasw Aleksandra, charakterystyczny dla Antygonidw by? mniejszy udzia? kawalerii w armii polowej. Antygonos Doson pod Sallazj? (222 p.n.e.) mia? 1200 je?d?cw (w tym tylko 300 Makedonw) na 27 600 piechurw. Filip V posiada? w armii polowej nie wi?cej ni? 2000 kawalerzystw.

By?o to prawdopodobnie spowodowane warunkami terenowymi, w jakich przysz?o walczy? armii macedo?skiej. W pagrkowatym i grzystym terenie pokrywaj?cym Grecj? i Macedoni? u?ycie kawalerii by?o du?o mniej efektywne ni? na terenach otwartych.

Ponadto niebagatelne znaczenie dla liczebno?ci jazdy mia? tak?e koszt zwi?zany z jej wyposa?eniem i utrzymaniem – a skarb Macedonii zwykle ?wieci? pustkami.

Nale?y jednak podkre?li?, ?e oddzia?y jazdy w armii Antygonidw (zarwno macedo?skiej, jak i tessalskiej), chocia? nieliczne, by?y zawsze doborowe.



Piechota

Falangici (Sarissophori)

Podstaw? si? zbrojnych Antygonidw stanowili obywatele zobowi?zani do s?u?by wojskowej. Krzepcy i wytrwali ch?opi macedo?scy tworzyli ci??kozbrojn? falang? stanowi?c? trzon szyku bitewnego armii l?dowej. Falangici posiadali l?ejsze ni? hoplici uzbrojenie ochronne – nabrzusznik (kotthybos), nagolenniki, p?ytki he?m oraz niewielk? tarcz? (60 cm ?rednicy), ktr? mogli zawiesza? na rzemieniu przez barki (tak, aby mie? wolne r?ce, niezb?dne do operowania sariss?) – przy czym pe?ny pancerz metalowy nosili tylko oficerowie staj?cy w pierwszym szeregu, natomiast pozostali ?o?nierze zadowalali si? tylko cz??ciow? ochron? w postaci pancerza lnianego i he?mu. G?wn? broni? falangitw by?y 5-7 metrowe w?cznie (sarissy), sporz?dzone z mocnego, a zarazem lekkiego drewna dereniowego. Oprcz tego posiadali tak?e krtkie miecze lub sztylety. Falangici ustawiali si? zazwyczaj w g??bokim 16-32 szeregowym zwartym szyku. W czasie walki pierwsze pi?? szeregw trzyma?o w?cznie poziomo. Pozostali sarissofori trzymali swoje w?cznie pionowo z ca?ej si?y napieraj?c na pierwsze szeregi – daj?c w ten sposb formacji si?? niezb?dna dla prze?amania szyku przeciwnika. Pos?ugiwanie si? sariss? w zwartym szyku wymaga?o krzepy fizycznej, du?ej dyscypliny oraz cz?stych ?wicze?, ale rezultat by? taki, ?e falanga macedo?ska atakuj?c w sprzyjaj?cych warunkach by?a nie do pokonania. Gorzej natomiast by?o, kiedy teren po ktrym przemieszcza?a si? falanga nie by? p?aski, co powodowa?o za?amania szyku, lub kiedy Makedonowie nie zd??yli ustawi? zwartego szyku (jak pod Kynoskefalaj 197 p.n.e.). Wtedy falangici walcz?c w indywidualnych pojedynkach z ?o?nierzami rzymskim lub hoplitami, zwykle ulegali ze wzgl?du na niedostateczne opancerzenie, uzbrojenie i wyszkolenie. Ponadto falanga by?a wra?liwa na ataki z flanki i z ty?u, przez co wymaga?a ochrony ze strony innych formacji piechoty i kawalerii.

W armii Antygonidw falangici formowani byli w pu?ki (po ok. 1500 ludzi), nazywane strategiami (strategai) – by? mo?e, tak jak w armii Aleksandra tworzone na zasadach terytorialnych. Strategie dzieli?y si? na 6 speirai (odpowiednik kompanii lub batalionw), a te na tetrarchie (24 w strategii) i lochoi (96 w strategii) – daje to w strategii wysoki wsp?czynnik (prawie 10 proc.) oficerw pe?ni?cych funkcje dowdcze.

Liczba Makedonw powo?ywanych do s?u?by by?a zmienna w zale?no?ci od charakteru prowadzonych dzia?a? oraz znaczenia jakie mia?y one dla ?ywotnych interesw pa?stwa. Krlowie Macedonii starali si? oszcz?dza? t? formacj? (decyduj?c? o pot?dze armii macedo?skiej) i nie anga?owali jej za bardzo w „mysich wojnach” toczonych w Helladzie. Zreszt? przydatno?? sarissofori podczas dzia?a? w terenie grskim lub przy obl??eniach miast by?a problematyczna. Krlowie nie chc?c szafowa? krwi? Makedonw starali si? wykorzystywa? w takich dzia?aniach formacje z?o?one z najemnikw i sprzymierze?cw. Dla przyk?adu w 219 roku p.n.e. Filip V posiada? w swojej armii pod Ambrakos zaledwie 10 000 falangitw. Co innego, gdy dochodzi?o do walnej rozprawy decyduj?cej o dalszej egzystencji pa?stwa. Perseusz w swojej armii zgromadzi? oko?o 26 000 falangitw. Z tej liczby prawdopodobnie 21 000 wzi??o udzia? w bitwie pod Pydn? (168 p.n.e.).

Falangitw macedo?skich mo?na zrobi? korzystaj?c z nast?puj?cych zestaww:

Zvezdy 8019 Macedonian Phalanx,

HaT-a 8043 Alexander's Phalangites.


8019 Macedonian Phalanx


8043 Alexander's Phalangites


Pelta?ci Macedo?scy (Peltastoi)

Pelta?ci w armii Antygonidw stanowili zawodow? formacj? stanowi?c? doborow? i co najwa?niejsze uniwersaln? piechot?. Przej?li oni rol?, jak? w armii Aleksandra pe?nili hypaspi?ci. Filip V oraz Perseusz mieli w swoich wojskach oko?o 5 tys. peltastw macedo?skich, chocia? w armii polowej by?o skoncentrowane zwykle nie wi?cej ni? 3 tys. wojownikw.

Nie jest do ko?ca jasne, jakie uzbrojenie posiadali pelta?ci macedo?scy. Prawdopodobnie ze wzgl?du na r?norodno?? wykonywanych zada? (od stra?y przedniej armii i szturmy miast, po wsparcie szyku falangi w walnych bitwach), mogli by? uzbrojeni na wzr hoplitw lub walczy? przy u?yciu sariss, w zale?no?ci od bie??cych potrzeb.

Pelta?ci tworzyli pu?ki po ok. 1000 ?o?nierzy. Dwa z nich, b?d?ce elit? korpusu peltastw, nosi?y zaszczytne nazwy Bia?ych Tarcz (Leukaspides) i Br?zowych Tarcz (Chalkaspides). Pu?ki te liczy?y za czasw Perseusza prawdopodobnie po 1500 ?o?nierzy i mia?y podobn? organizacj? jak formacje falangitw.

Peltastw macedo?skich w uzbrojeniu hoplitw mo?na zrobi? korzystaj?c z:

zestawu HaT-a 8045 Greek Mercenary Hoplites,

zestawu Zvezdy 8005 Greek Infantry (wydanego tak?e przez Italeri)

zestawu Atlanica (wznowionego przez Waterloo 1815 - AP002 Greek Infantry),

natomiast uzbrojonych w sarissy mo?na wykona? w oparciu o zestawy opisane przy falangistach.


8045 Greek Mercenary Hoplites


8005 Greek Infantry


AP002 Greek Infantry


Hypaspi?ci (Hypaspistai)

Tworz? oni w armii macedo?skiej najprawdopodobniej rodzaj nielicznej formacji przybocznej przy krlu, spe?niaj?cej zadania jego bezpo?redniej ochrony oraz funkcje policyjne w obozie.

Lekka piechota macedo?ska (Psiloi)

W armii macedo?skiej wyst?powa?y te? oddzia?y lekkozbrojnej piechoty, uzbrojonej w proce, oszczepy i ?uki (szczeglnie umiej?tno?? pos?ugiwania si? ?ukiem by?a charakterystyczna dla Makedonw). Brak jest informacji o formacjach lekkiej piechoty w armii polowej, natomiast z pewno?ci? wyst?powa?a ona podczas obrony miast.

Najemnicy

Krl Makedonw, po wyniszczaj?cym naje?dzie Celtw, nie szafowa? niepotrzebnie krwi? swoich obywateli i stara? si? toczy? wojny korzystaj?c z najemnikw. Najemnicy stanowili tak?e podstaw? licznych garnizonw utrzymywanych przez Macedoni? w Grecji. Macedonia zaci?ga?a do swojej s?u?by w zasadzie wszystkie ludy zamieszkuj?ce jej tereny lub z ni? granicz?ce. Poni?ej kilka przyk?adw wojsk najemnych znajduj?cych si? na s?u?bie krla Makedonw.

Grecy

Macedonia, jak ka?de pa?stwo hellenistyczne powsta?e po rozpadzie Imperium Aleksandra Wielkiego, ch?tnie zaci?ga?a do s?u?by najemnikw greckich. Byli to zarwno hoplici, jak rwnie? pelta?ci greccy oraz psiloi (oszczepnicy, procarze, ?ucznicy) – Krete?czycy, jako szczeglny przypadek greckich najemnikw, zostali omwieni dalej. W armii Perseusza w 171 roku p.n.e. by?o oko?o 1000 najemnikw greckich.

Grekw, pozostaj?cych w s?u?bie macedo?skiej, mo?na zrobi? korzystaj?c z:

zestawu HaT-a 8045 Greek Mercenary Hoplites,

zestawu Zvezdy 8005 Greek infantry (wydanego tak?e przez Italeri)

zestawu Atlanica (wznowionego przez Waterloo 1815 - AP002 Greek Infantry),

zestawu HaT-a 8044 Alexander's Light Infantry


Krete?czycy

Byli to lekkozbrojni, po mistrzowsku pos?uguj?cy si? ?ukiem i proc?. W armii Perseusza by?o oko?o 3000 wojownikw z Krety.

Krete?czykw mo?na wykona? korzystaj?c z zestawu HaT-a 8044 Alexander's Light Infantry oraz pojedynczych figurek z zestawu Zvezdy 8005 Greek Infantry.

8044 Alexander's Light Infantry


Ludy pochodzenia niehelle?skiego

Byli to Trakowie, Pajonowie, Celtowie i Ilirowie. Stanowili oni znacz?c? si?? w armii Antygonidw. Perseusz koncentruj?c wojska w 171 roku p.n.e. zgromadzi? w sumie oko?o 13 000 pieszych wojownikw pochodzenia niegreckiego.

Trakowie

Doborowe zast?py trackich wojownikw, ubranych w czarne chitony i posiadaj?cych wielkie bia?e tarcze oraz oszczepy i d?ugie miecze, pojawiaj? si? jako formacja walcz?ca obok falangitw. Niekiedy maj? oni w?cznie i walcz? w szyku falangi (sugeruje to taktyk? zbli?on? do hoplitw).

Trakw mo?na wykona? korzystaj?c z zestawu HaT-a 8046 Thracians.

8046 Thracians


Celtowie

Posiadaj?cy wielkie tarcze i d?ugie miecze, pe?ni? podobn? rol? jak Trakowie. Istnia?y te? formacje uzbrojone w oszczepy i potrafi?ce walczy? w szyku rozproszonym.

Celtw mo?na zrobi? korzystaj?c z nast?puj?cych zestaww:

Italerii 6022 Gaul Warrior,

Revella 2553 Celts (Gauls),

Airfixa - wznowionego przez HaT-a jako 7011 Ancient Britons,

HaT-a 8058 Carthaginian Allies (cz??? figurek).


6022 Gaul Warrior


2553 Celts (Gauls)


7011 Ancient Britons


8058 Carthaginian Allies


Ilirowie

Byli to g?wnie oszczepnicy, walcz?cy w lu?nym szyku, przed si?ami g?wnymi Makedonw. Pod Sallazj? (222 rok p.n.e.) walczy?o 1600 wojownikw Iliryjskich pod wodz? sprzymierze?ca Macedonii – Demetriosa z Faros.

Ilyrw mo?na wykona? korzystaj?c z zestaww HaT-a: 8046 Thracians oraz 8044 Alexander's Light Infantry.



Kawaleria

Jazda macedo?ska, cho? doborowa, nigdy swoj? liczebno?ci? nie dorwnywa?a je?dzie innych pa?stw hellenistycznych. Filip V w swojej armii polowej mia? przewa?nie od kilkuset do 2000 je?d?cw (np. Sallazja 222 p.n.e. – zaledwie 300 je?d?cw). Troch? lepiej sytuacja przedstawia?a si? za czasw Perseusza – zgromadzi? on pod Pydn? (168 p.n.e.) oko?o 4000 konnych wojownikw, w tym 3000 Makedonw.

Trzonem kawalerii by?y formacje ci??kiej jazdy macedo?skiej (dawniej nazywanej hetajrami), natomiast lekka jazda werbowana w?rd innych ludw ba?ka?skich by?a zwykle nieliczna i pe?ni?a tylko role pomocnicze.

Ci??ka jazda macedo?ska (jazda krlewska)

Po obdarzeniu przez Aleksandra wszystkich ?o?nierzy tytu?em „towarzyszy” w armii Antygonidw nie wyst?puj? ju? hetairoi (konni towarzysze), natomiast ci??ka jazda Makedonw nosi nazw? „jazdy krlewskiej”.

Oddzia?y jazdy rekrutowano prawdopodobnie tak, jak za czasw Aleksandra na zasadach terytorialnych, jednak dwa z nich (nosz?ce za panowania Perseusza nazwy „?wi?tych Szwadronw”) by?y prawdopodobnie jednostkami elitarnymi.

Kawalerzy?ci nosili solidne pancerze, sk?adaj?ce si? z napier?nikw, z naramiennikami, nak?adanych na skrzane tuniki oraz okr?g?e tarcze. Na zbroje narzucali p?aszcze. Ich uzbrojenie stanowi?y w?cznie (sarissy – chocia? nie tak d?ugie jak u falangitw, to jednak d?u?sze ni? u hoplitw lub u triarii) oraz miecze z jednym ostrzem (kopis).

Za czasw Aleksandra ci??ka jazda macedo?ska (nazywana wtedy hetairami) zorganizowana by?a w szwadrony licz?ce 200 wojownikw (szwadron krlewski – agema liczy? 300 je?d?cw). Prawdopodobnie podobna organizacja utrzyma?a si? do czasw ostatnich Antygonidw. Wiemy z przekazw ?rd?owych, ?e Perseusz pod Pydn? (168 p.n.e.) posiada? w 2 ?wi?tych Szwadronach i 7 Szwadronach Krlewskich oko?o 2000 je?d?cw.

Jazd? krlewsk? mo?na wykona? korzystaj?c z nast?puj?cych zestaww:

Zvezdy (wydanego tak?e przez Italeri) 8007 Macedonian Cavalry,

HaT-a 8047 Alexander's Macedonian Cavalry.


8007 Macedonian Cavalry


8047 Alexander's Macedonian Cavalry


Lekka jazda macedo?ska (Prodromoi, Sarissophori)

Lekka jazda macedo?ska pe?ni?a w armii funkcje zwiadowcw. Prawdopodobnie, podobnie jak pelta?ci mog?a zmienia? swoje uzbrojenie, w zale?no?ci od charakteru wykonywanych zada?. W bitwie uzbrojona by?a w sarissy (tak, jak jazda krlewska), natomiast podczas misji zwiadowczych i os?onowych preferowa?a oszczepy i ?uki. Posiada?a tak?e miecze umo?liwiaj?ce bezpo?redni? walk? wr?cz z przeciwnikiem. Jej uzbrojenie ochronne stanowi?y lniane pancerze i lekkie tarcze.

Za czasw wyprawy Aleksandra prodromoi tworzyli cztery formacje odpowiadaj?ce wielko?ci? szwadronom hetairw (tzn. licz?ce 200-300 je?d?cw). Perseusz koncentruj?c swoje wojska przed bitw? pod Pydn? (168 p.n.e.) zgromadzi? 1000 prodromoi.

Lekk? jazd? macedo?sk? (Prodromoi) mo?na zrobi? korzystaj?c z wybranych figurek z zestawu Zvezdy (wydanego tak?e przez Italeri) 8007 Macedonian Cavalry (charakterystyczna sylwetka z dwoma pirami na he?mie) oraz zestawu HaT-a 8049 Alexander's Allied Cavalry.

8049 Alexander's Allied Cavalry


Jazda tessalska

Tessalowie, ktrzy od dziecka szkolili si? w kunszcie je?dzieckim, wystawiali doskona?? jazd?. By?a ona uzbrojona i wyposa?ona na sposb zbli?ony do jazdy krlewskiej.

Za czasw Aleksandra liczebno?? jazdy tessalskiej odpowiada?a liczebno?ci hetairw. W p?niejszym okresie liczba Tessalw w armii macedo?skiej mala?a (co prawdopodobnie by?o spowodowane k?opotami finansowymi pa?stwa) i nie s? oni wymieniani jako oddzielna formacja lecz wyst?puj? w szeregach jazdy krlewskiej. Organizacja formacji konnych Tessalw zbli?ona by?a do organizacji ci??kiej jazdy macedo?skiej.

Jazd? tessalsk? mo?na wykona? korzystaj?c z nast?puj?cych zestaww:

Zvezdy (wydanego tak?e przez Italeri) 8007 Macedonian Cavalry,

HaT-a 8048 Alexander's Thessalian Cavalry,

HaT-a 8047 Alexander's Macedonian Cavalry,

HaT-a 8049 Alexander's Allied Cavalry.


8048 Alexander's Thessalian Cavalry


Jazda tracka, iliryjska i pajo?ska

Trakowie formowali ci??kozbrojn? kawaleri?. Ich liczba w armii macedo?skiej nie by?a du?a. Najwi?cej konnych Trakw (ok. 1000) widzimy w sk?adzie armii Perseusza pod Pydn? (168 p.n.e.).

Ilirowie byli lekk? kawaleri? uzbrojon? w oszczepy i ?uki, posiadaj?c? tak?e lekkie tarcze. Ich formacje w armii Antygonidw by?y niewielkie.

Podobnie Pajonowie formowali niedu?e oddzia?y lekkiej kawalerii uzbrojonej w oszczepy i ?uki.

Jazd? track? i iliryjsk? mo?na wykona? korzystaj?c z nast?puj?cych zestaww:

Zvezdy (wydanego tak?e przez Italeri) 8007 Macedonian Cavalry,

HaT-a 8049 Alexander's Allied Cavalry.


Jazda celtycka

Oddzia?y jazdy celtyckiej w armii Macedonii rekrutowa?y si? g?wnie z po?rd osadnikw celtyckich. By?a to tradycyjnie jazda ci??kozbrojna wywodz?ca si? z arystokracji plemiennej – uzbrojona w kolczugi, pancerze, tarcze, w?cznie i miecze. Ich formacje w armii macedo?skiej by?y niewielkie i w zwi?zku z tym odgrywa?y marginaln? rol?. Celtowie tworzyli te? oddzia?y sk?adaj?ce si? z przemieszanej kawalerii i lekkiej piechoty.

Jazd? celtyck? mo?na wykona? korzystaj?c z nast?puj?cych zestaww:

Italeri 6029 Celtic Cavalry,

HaT-a 8022 Celtic Cavalry.


6029 Celtic Cavalry


8022 Celtic Cavalry


S?onie bojowe

Macedonia w interesuj?cym nas okresie nie posiada?a s?oni bojowych. Ostatnie s?onie, ktre wyst?powa?y w armii macedo?skiej, by?y to s?onie zdobyte na Pyrrusie przez Antygonosa Gonatasa. P?niejsi w?adcy Macedonii nie mieli ju? mo?liwo?ci pozyskania s?oni bojowych dla swojej armii. Brak umiej?tno?ci walki ze s?oniami bojowymi przyczyni? si? do kl?ski Filipa V pod Kynoskefalaj (197 p.n.e.). Perseusz przygotowuj?c si? do walnej rozprawy z armi? rzymsk?, maj?c? s?onie przys?ane przez w?adc? numidyjskiego Masyniss?, stara? si? oswoi? konie jazdy macedo?skiej z widokiem tych zwierz?t. W zwi?zku z tym wybudowano nawet specjalne makiety s?oni i na?ladowano ich ryk. Nie uda?o si? natomiast odtworzy? zapachu s?oni. Perseusz powo?a? nawet oddzia?y „s?oniobjcw” - wyspecjalizowane do walki ze s?oniami.



Bibliografia:

K. K?ciek, Kynoskefalaj 197 p.n.e., Warszawa 2002

N. G. L Hammond, Staro?ytna Macedonia, Warszawa 1999

J. Warry, Armie ?wiata antycznego, Warszawa 1995

A. ?widerkwna, Hellada krlw, Warszawa 1999

E. D?browa, Gaugamela 331 p.n.e., Warszawa 1988

Komentarze

Pon 19 Gru, 2005 Andy napisał:
Z niecierpliwo?ci? czekam na dalsze cz??ci, szczeglnie na Seleucydw :D

Wt 21 Cze, 2005 Go?? napisał:
Zapraszam wszystkich ch?tnych do stworzenia grupy rekonstruju?cej starozytna piechot? macedo?sk?

Adam Zwoi?ski, falangita, tel. 0 606 487 038, Gda?sk

Czw 14 Kwi, 2005 Jarek napisał:
Mwi?c o innej bajce w stosunku do Seleucydw i Ptolemeuszy mia??m jedynie na my?li ?e to nie o ich armiach jest Twj artyku?, a co m?dro?ci staro?ytnych stosujacych tak g?ebokie szyki to r?nie mo?na na to spojrze? :).
Pami?tajmy, ?e Ci sami Seleucydzi i Ptolemeusze prbowali u?ywa? tak przestarza?ych i nie praktycznych w tych czasach broni jak rydwany scytyjskie (z kosami) i s?onie (rozdeptuj?ce g?wnie swoich je?li nie p?oszy?y koni, bo piechota np. rzymska ?wietnie sobie ju? radzi?a z nimi rozdra?niaj?c je i p?osz?c.)
Jeszcze raz jednak podkreslam ?e nie twierdz? ?e nie zdarza?y sie wypadki tak g?ebokich formaji tyle tylko ?e moim zdaniem by?y one niepraktyczne i generalnie raczej mniej skuteczne.
W ko?cu pot?ga piechoty rzymskiej piera?a si? na rozcz?onkowaniu szyku i dzia?aniu w p?ytszych i mniejszych jednostkach i dawa?o to im przewag? przez setki lat a nast?pni estanowi?o niedo?cig?y wzr cho?by do reform niderlandzkich na prze?omie XVI i XVIIw.
No i oczywi?cie masz racje ?e dobrze by?o by chyba ju? skonczy? ten temat, przynajmniej tutaj, bo nic ju? nowego nie raczej wnosimy do Twojego artyku?u.
pozd
Jarek

Czw 14 Kwi, 2005 rrober napisał:
Otwieram nowy temat na Forum i proponuj? tam przenie?c dyskusj?(zamim dostaniemy bur? od redaktora MG ;-) )
Pozdrawiam
rrober

Czw 14 Kwi, 2005 rrober napisał:
Tutaj niestety nie mog? si? z Tob? zgodzi?, co to tego, ?e armia Lagidw i Seleukidw to inna bajka. Armie tych pa?stw nie „wzorowa?y” si? na armii Aleksandra, ale by?y jej bezpo?rednimi spadkobierczyniami i kontynuatorkami. Falang? sarissofori w tych armiach tworzyli wy??cznie greko-macedo?scy osadnicy wojskowi lub najemnicy w Hellady – pomijaj?c eksperyment Lagidw polegaj?cy na uzbrojeniu w sarissy dodatkowo 20 tys. rodowitych Egipcjan i Libijczykw, ktry co prawda przyczyni? si? walnie do zwyci?stwa pod Rafi?, ale w konsekwencji zako?czy? si? wojn? domow? i destabilizacj? Egiptu na prawie ca?e pokolenie. Poza tym ?o?nierze pochodzenia niehelle?skiego (lub niezhellenizowani) stanowili w tych armiach max. 50% sk?adu i w dodatku byli to prawie wy??cznie lekkozbrojni i jazda.
Zgadzam si? natomiast z tym, ?e za czasw Aleksandra starano si? sp?yci? szyk falangii – prbowano nawet zast?pi? tylne szeregi ?ucznikami pochodzenia azjatyckiego, co da?oby falandze powa?n? si?? ogniow? (zreszt? w tym kierunku posz?y reformy szyku pikinierskiego w XVI i XVIIw. – poprzez do??czania coraz wi?kszej liczby muszkieterw.
Osobi?cie wierz? w m?dro?? dowdcw sprzed prawie 2,5 tys. lat i w to, ?e by? jaki? logiczny w utrzymywaniu tak g??bokich szykw – chocia? go w tym momencie nie dostrzegam.
Dlatego pomy?la?em o wi?kszej manewrowo?ci falangii 32-szregowej np. poprzez umiej?tno?? ataku na flank? przeciwnika (Rafia) lub zmiany frontu (Magnezja).
Pozdrawiam
rrober

Czw 14 Kwi, 2005 Jarek napisał:
Witam
Wszystko si? zgadza, ale je?li sie nie myl? podajesz przyk?ady nie armii macedo?skiej ale Seleucydw i Ptolemeuszy. To co prawda sukcesorzy imperium Aleksandra i organizacj? swoich armii oczywi?cie rwnie? wzorowali na armii maedo?skiej, ale to mimo wszystko inna bajka.
Co za? do wi?kszej skuteczno?ci g??bszego szyku pikinierskiego to z tego co mi jest wiadome historia wojskowo?ci wskazuje, ?e formacje takie raczej sp?ycano, po pocz?tkowym bowiem przekonaniu o wi?kszej skuteczno?ci g?ebokiego szyku w praktyce szybko przekonywano sie ?e tylne szeregi nic nie robi? :). St?d pomys? Filipa II w?a?nie sp?ycenia szyku falangi stosowanej przecie? i przez Grekw z 32 do 16 a nawet 8 szeregw, stad sp?ycanie wielkich czworobokw pikinierskich XV/XVIw., st?d w ko?cu zmniejszanie g?eboko?ci formacji pikinierskich w XVIIw. Cho? oczywi?cie we wszystkich przypadkach dotycz?cych wsp?czesno?ci swoj? rol? odegra?a te? i artyleria :) ale to znw jeszcze inna historia.
Niew?tpliwie mo?emy si? chyba zgodzi?, ?e stosowano formacje r?nej g??boko?ci a Filip II i Aleksander chyba jednak bardeij stosowali formacje p?ytsze. Co do ich nast?pcw w samej Macedonii nie chc? si? jednoznacznie wypowiada? bo jest to, jak sam zauwa?y?e?, zbyt niepewny temat by mwi? co? kategorycznie.

Śr 13 Kwi, 2005 rrober napisał:
Sarissofori Ptolemeusza pod Rafi? tak?e ustawili si? w szyku 32-szeregowym. By? mo?e podobnie uczynili falangici Antiocha (aby wyrwna? si?e naporu Egipcjan). Pod Magnezj? falanga Seleukidw te? wyst?powa?a w tak g??bokim szyku (i to w sytuacji kiedy sp?ycenie i przez to poszerzenie szyku pozwoli?oby ustawi? front rwny frontowi legionw rzymskich - co w zasadzie by?o jedn? z g?wnych przyczyn przegranej Antiocha).
Nie potrafi? wyt?umaczy? przyczyny wyboru tak g??bokiej formacji - mo?e chodzi?o o zwi?kszenie si?y prze?amuj?cej szyk przeciwnika lub o to ?e w tak g??bokim szyku falanga by?a bardziej manewrowa w przypadku zagro?enia od flanki i z ty?u (co widzimy np. pod Magnezj?)
Pozdrawiam
rrober

Śr 13 Kwi, 2005 Jarek napisał:
Zdecydowanie podtrzymuje swoje wyrazy uznania, cho?by tylko z tego powodu, ?e to pierwszy tego typu artyku? na stronie, je?li nie bra? pod uwag? tego o armii Bawarskiej. Ale na pewno pierwszy omawiaj?cy rwnie? kwestie potrzebnych i dost?pnych figurek do wystawienia takiej armii.
Dzi?kuje bardzo, ?e odpowiedzia?e? na mj "komentarz", cho? nie oczekiwa?em tego, bo jak zaznacza?em wydawa?o mi si? zasadne jedynie pewne jego uzupe?nienie daj?ce ewentualnym czytelnikom jeszcze szersze spojrzenie na sprawy poruszone w Twoim artykule.
Skoro jednak odpowiedzia?e? to ja te? pozwol? sobie na to samo :)!
My?l?, ?e generalnie zgadzamy si? ze sob? rwnie? w tych 6 kwestiach ktre poruszy?em dodam tylko ?e:
1. W kwestii tematu czy jak kto woli tre?ci Twojego artyku?u mo?e by? on rwnie? traktowany jako pewna informacja o armii Filipa II i Aleksandra. Zgadzam si? przy tym ca?kowicie, ?e to r?ne armie pod wzgl?dem treningu, do?wiadczenia jak i bojowego ducha, tyle tylko ?e o tych kwestiach Twj artyku? raczej nie mwi, porusza natomiast kwestie sk??du i organizacji, a w tym wypadku jak Sam piszesz w artykule by?y one bardzo podobne w obu tych okresach je?li nie identyczne. Co najwy?ej zmieniono nieco nazwy jednostek organizacyjnych zw?aszcza w piechocie.
2. Co do d?ugo?ci sariis (tzn. czy by?y r?nej d?ugo?ci w r?nych szeregach), podobnie jak w wielu innych kwestiach, nie ma moim zdaniem mo?liwo?ci jednoznacznie roztrzygni?cia tego problemu do czasu wynale?ienia maszyny do podr?y wczsie i sprawdzenia tego na miejscu :), chcia?em tylko wspomnie? o takiej opcji popartej sk?d in?d jakimi? wykopaliskami, ale z drugiej strony wtedy nie by?o jeszcze fabryk i nie mo?na wymaga? ?eby wszystkie drzewca sariss by?y idealnie tej samej d?ugo?ci ;). A co do g?eboko?ci szyku falangi to powiem szcze?e nie spotka?em si? z informacj? (poza "Kynoskefalaj" K?cieka), aby stosowano a? 32 szeregi. Taka g??boko?? by?a zb?dna a na dodatek strasznie skraca?a szeroko?? frontu i dla tego w?a?nie 8 szeregowy szyk stosowano g?wnie ?eby jeszcze bardziej wyd?u?y? front speirai, syntagmy, lochoi czy jak tam inaczej nazwiemy macedo?ski odpowiednik batalionu.
Innego spojrzenia od strony DBA, DBM czy innych (nielicznych) systemw do tego okresu, jakie znam nie ma, a je?li jest to przepisy s? niewiele warte, no, bo przecie? organizacja jest organizacj? i przepisy nie powinny jej zmienia?. Wida? to zreszt? cho?by w raporcie do bitwy DBA miedzy armia Aleksandra Macedo?skiego a Sparty. Podaje tam, bowiem sk?ad armii Aleksandra z wyja?nieniem, jakiego rodzaju formacje reprezentuj? poszczeglne wojska (elementy). Masz tam niemal wszystko, o czym piszesz powy?ej :).
Je?li za? chodzi o figurki to po pierwsze w skali 15mm jest, co najmniej wiele firm robi?cych je w du?ych ilo?ciach do tego okresu (podobnie jak i do wszelkich innych ;)), po drugie nie s? one a? tak dost?pne na naszym rynku jak figurki plastikowe 1:72 cho? chyba taniej by?oby kupi? gotow? armie lub skompletowa? j? w skali 15mm ni? w plastiku cho?by tylko ze wzgl?du na licz? paczek plastikowego wojska, jakie trzeba kupi? aby wystawi? wszystkie typy wojsk. (Np. moja armia Aleksandra Macedo?skiego kupiona jako zestaw do DBA, w ktrej mam 6 fig towarzyszy, 3 jazdy tesalskiej, 2 prodromoi, 24 nosicieli sariss, 4 hypaspisw, 4 ?ucznikw krete?skich i 6 czy 8 peltastw czy Trakw kosztowa?a mnie w sumie 12,07 ? angielskiego, czyli ok. 72 PLN za 51 figurek ale wszystkich potrzebnych rodzajw. W palstiku potrzebowa? bym kupi? chyba z 5 paczek aby mie? takie same figurki tyle ?e oczywi?cie o wiele wi?cej sztuk, co nie jest zawsze potrzebne. A po trzecie taka informacja lepiej pasowa?aby do samego tekstu ni? komentarzy i je?li chcia?by? to uwzgl?dni? w nast?pnych tekstach ch?tnie przeka?e Ci wszelkie posiadane przez mnie informacje.
pozd
Jarek

Śr 13 Kwi, 2005 rrober napisał:
Dzi?ki Jarku za ... niezas?u?one wyrazy uznania, ale do rzeczy – postaram si? mo?e w cz??ci odpowiedzie? na zarysowane przez Ciebie problemy:
Ad.1 Problem z opisem armii macedo?skiej za czasw ostatnich Antygonidw wynika, jak mniemam, ze szczup?o?ci ?rde? – dlatego historycy zajmuj?cy si? tym okresem staraj? si? wyja?ni? niektre bia?e plamy za pomoc? analogii do zjawisk wyst?puj?cych w okresie rz?dw Aleksandra Wielkiego. Moim skromnym zdaniem to jednak by?y zupe?nie dwie r?ne armie – zarwno je?eli we?miemy pod uwag? trening i do?wiadczenie, jak i bojowego ducha.
To prawda, ?e podobne – bo posiadaj?ce wsplne korzenie (a w?a?ciwie jedna by?a kontynuatork? drugiej). Podobnie armia Lagidw i Seleukidw (o ktrych mam nadziej? wkrtce napisa?) tak?e by?y podobne do armii Aleksandra Wielkiego, ale rwnocze?nie r?ne od niej.
Ad.2 Masz racj? – moim zdaniem te? sprawa rozbija?a si? o kas?, ale tak?e du?e znaczenie mia?o generalne zubo?enie spo?ecze?stwa oraz straty poniesione w wyniku nieustannych wojen oraz najazdu Celtw.
Ad.3 Zgadzam si?, ?e pod Sallazj? udzia? sarissofori by? znaczny – chodzi?o mi bardziej o podkre?lenie faktu, ?e w drobnych konfliktach wojennych lub w codziennej s?u?bie garnizonowej w Helladzie byli g?wnie wykorzystywani najemnicy.
Odno?nie d?ugo?ci sarris – to trwaj? polemiki pomi?dzy historykami i teoria o zr?nicowaniu d?ugo?ci, zdaje si? obecnie ma coraz mniej zwolennikw – nie s?dz?, aby ten spr zosta? kiedy? rozstrzygni?ty. Zgadzam si? te?, ?e falanga macedo?ska walczy?a czasami w p?ytszym 8 szeregowym szyku.
Ad.4 Podwjne uzbrojenie peltastw macedo?skich jest tylko hipotez? popart? przyk?adami dzia?a? wymagaj?cych odmiennego wyposa?enia. Podobnie rzecz ma si? z prodromoi.
Ad.5 Wed?ug mnie taka praktyka polegaj?ca na najmowaniu ?o?nierzy zamiast powo?ywania obywateli mia?a swoje korzenie w ustroju Macedonii, gdzie pozycja krla w du?ej cz??ci zale?a?a od przychylno?ci obywateli i armii – nie mo?na by?o zbyt cz?sto odrywa? Makedonw od pracy na roli, bo jak by wy?ywili swoje rodziny?

A mo?e mg?by? opisa? ten temat widziany od strony DBA oraz ofert? figurek metalowych do tego okresu w skali 15mm? Gor?co zach?cam!
Pozdrawiam
rrober

Śr 13 Kwi, 2005 Jarek napisał:
Chcia?bym nie tyle skomentowa? powy?szy tekst, gdy? mj komentarz mo?e by? tylko jeden: „?wietnie i oby tak dalej!”, ale doda? kilka uwag i dodatkowych informacji, ktre wydaj? mi si? wa?ne, a ktrych moim zdaniem brakuje w tek?cie.
1. My?l?, ?e w tek?cie znalaz?o si? tyle odniesie? rnie? do armii macedo?skiej z czasw Aleksandra i jego ojca Filipa II, ?e spokojnie mo?na go uzna? za dotycz?cy tej armii w ca?ym tym okresie.
2. Warta rozwa?enia jest kwestia mniejszej ilo?ci jazdy ni? w czasach Aleksandra i jego ojca ze wzgl?du na teren walk. W ko?cu to jazda zadecydowa?a o podboju Grecji przez Macedo?czykw w bitwie pod Cherone? stoczonej w Grecji, cho? oczywi?cie ukszta?towanie terenu w Grecji zdecydowanie zawsze ogranicza?o u?ycie jazdy na wi?ksz? skal?. Chyba wi?ksze znaczenie mg? mie? koszt?
3. Co do piechoty to nazwa falangi?ci jest raczej wsp?czesna i nieprawid?owa powsta?a, bowiem od nazwy szyku bojowego. W opracowaniach mo?na rwnie? spotka? si? z innymi, cho? wcze?niejszymi, nazwami sarissofori, czyli nosicieli sariss jak pedzetajrowie (piesi towarzysze). Co za? do ich g?wnej broni -sariss (odpowiednika p?niejszych pik) warto chyba doda?, ?e by?y one sk?adane z dwch cz??ci i ??czone metalow? tulej?, co przede wszystkim rewelacyjnie musia?o u?atwia? ich noszenie. ?wietnie przedstawiono to na figurkach Zvezdy. S? te? sugestie, ?e r?ni?y si? one d?ugo?ci? w zale?no?ci od szeregu, w ktrym by?y u?ywane. (Tylne szeregi mia?y d?u?sze a przednie krtsze, dzi?ki czemu wszystkie ostrza mog?yby stanowi? jeden mur.) Cz??? opracowa? wskazuje rwnie?, ?e szyk macedo?ski by? w?a?nie zdecydowanie p?ytszy i wynosi? 16 a nawet 8 szeregowy, na co wskazuje nawet podzia? "pu?ku" strategii (nazywanego rwnie? texeis), "batalionu" lochoi lub syntagma - nazwa z czasw Aleksandra, zwanego p?niej speirai i "dru?yn" dekas zwanych p?niej lochoi ktre to licz? w???nie ok.16 ?o?nierzy, przy czym 4 takie lochoi tworzy?o tetrarchie, czyli co? w mi?dzy plutonem a kompani?. Co za? do d?ugo?ci, sariss moim zdaniem nale?y rwnie? bra? pod uwag? aspekt techniczny, na ktry zwraca, np. uwag? Rados?aw Sikora w swojej ksi??ce "Fenomen Husarii". Drzewce piki czy kopii nie mo?e przekroczy? pewnej d?ugo?ci ze wzgl?du na prawa fizyki. Pytanie, wi?c czy sarissy mog?y by? a? 7 metrowe czy te? ich maksymalna d?ugo?? nie ogranicza?a si? do 5,5m? Je? pikinierski za? zawsze ulega przeciwnikowi, je?li nie tworzy zwartej formacji, bo pika nie jest broni? do indywidualnej walki i jej olbrzymia si?a tkwi jedynie w grupie. Ilo?? sarissofori pod Ambrakos nie wydaje si? taka ma?a zw?aszcza, ?e nie znamy oglnej liczby piechoty w tej bitwie, ale je?li porwnamy j? z ilo?ci? piechoty pod Sallazj? to ponad 1/3 nie wydaje si? ju? tak? ma?a ilo?ci?.
4. Nie jestem pewne czy pelta?ci mogli stale spe?nia? zadania i walczy? jak sarissofori. Mieli inne zadania ?redniozbrojnej piechoty wspomagaj?cej ci??k? tak? jak hoplici czy sarissofori i do tego w???nie w ogle zostali stworzeni. Wo?enie dodatkowych sariss mo?e nie by?o wielkim problemem ze wzgl?du na to, ?e by?y sk?adane i potrzebne na wymian? po zniszczonych w walce, ale szkolenie ?o?nierza w r?nych metodach walki nigdy raczej nie dawa?o najlepszego efektu. W wojsku moim zdaniem zdecydowanie lepiej sprawdza si? specjalizacja. Moim zdaniem rnie? u?ycie ich pod Pydn? i Kynoskefalaj mo?e jedynie wskazywa?, ?e w tych bitwach chciano za wszelk? cen? zwi?kszy? liczb? sarissofori uwa?anych za najbardziej warto?ciow? piechot?, ktra najskuteczniej mo?e walczy? z legionami.
5. Zastanawiaj?ce jest twierdzenie, ?e po wyniszczaj?cej wojnie ?atwiej by?o krlowi Macedonii znale?? pieni?dze na najemnikw ni? powo?a? w?asnych ch?opw. Oczywi?cie ch?opi bardziej przydaj? si? w domu, aby (w uproszczeniu) robi? pieni?dze dla krla, ale sam Robert pisze w innym miejscu, ?e krlestwo to w tym okresie nie mia?o zbyt bogatego skarbu. Sk?d, wi?c pieni?dze na najemnikw? Zw?aszcza, ?e najazd zwykle niszczy kraj i po nim ci??ko wyci?gn?? od mieszka?cw fors? nawet, je?li pozwoli si? im spokojnie odbudowywa? gospodarstwa a nie bierze si? ich do wojska?
6. Co do Trakw to bardziej powszechnym ich strojem poza tym opisanym dla elitarnych jednostek, jest odzie? z ciemnego materia?u ozdobionego rodzajem "?laczkw" tak jak p?aszcz centralnej postaci na opakowaniu figurek HAT-a.
Pozdrawiam i jeszcze raz gratuluj? Robertowi ?wietnego pomys?u i artyku?u.
Jarek


Dodaj komentarz