.:Wargaming Zone:. - serwis wargamingowy - .:Artykuł - Radziecka Dywizja Pancerna:.
Wargaming Zone     
Poniedziałek godzina 12:26,
10 grudzień 2018

Radziecka Dywizja Pancerna
Data: Czw 12 Maj, 2005
Autor: Robert Rycharski
Artykuł przedstawia organizację i uzbrojenie radzieckiej Dywizji Pancernej z lat 80-tych

Wprowadzenie

Radzieckie wojska pancerne

Struktura i uzbrojenie Dywizji Pancernej

Coś dla modelarzy – wybrana oferta rynkowa



Wprowadzenie

Radziecka doktryna użycia wojsk pancernych ukształtowała się pod wpływem doświadczeń II wojny światowej. Czołgi, szczególnie w końcowym okresie wojny, używane były nie jako wyspecjalizowana broń, ale jako uniwersalne narzędzie do prowadzenia działań zbrojnych. Walki prowadzone w niesprzyjających warunkach (np. w terenie zabudowanym), bez właściwego wsparcia ze strony innych broni oraz przy widocznym spadku wyszkolenia załóg i dowódców, doprowadziły w rezultacie do gigantycznych strat. W samej tylko tzw. Operacji Berlińskiej, utracono prawie 2 tys. wozów bojowych. Niemniej wyżsi dowódcy radzieccy wyszli z wojny z przekonaniem, że wygrywa ta strona, która ma więcej czołgów.

W okresie późniejszym po wejściu do uzbrojenia broni jądrowej uznano wojska pancerne za jedyne zdolne do prowadzenia efektywnych działań w warunkach użycia broni masowego rażenia. I tym razem, licząc się z ogromnymi stratami, starano się wyprodukować i wcielić do armii jak największą liczbę wozów bojowych, jeszcze w okresie poprzedzającym rozpoczęcie spodziewanych działań wojennych – wiedząc, że po wybuchu wojny dodatkowa produkcja, po uderzeniu przeciwnika w zaplecze przemysłowe, nie będzie już możliwa.

W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku zaczęła być widoczna różnica techniczna pomiędzy sprzętem pancernym produkowanym przez ZSRR, a jego przeciwników z NATO. Było to spowodowane opóźnieniami w rozwoju pewnych technologii elektronicznych i informatycznych. Z drugiej strony doświadczenie i poziom technologii stosowanych w ZSRR w przemyśle stalowym i metalurgii nie miało sobie równych w świecie.

Rosjanie i tym razem postawili na ilość, a nie na jakość (w przeciwieństwie do państw zrzeszonych w NATO). Zaniedbano rozwój broni towarzyszących (m.in. przeciwpancernych pocisków kierowanych, śmigłowców bojowych, samolotów szturmowych, broni precyzyjnej), a także wprowadzania najnowszych technologii do wyposażenia produkowanych czołgów (termowizyjne systemy celownicze, cyfrowe przeliczniki balistyczne, postawiono na pancerz reaktywny, zamiast poszukiwać nowych rozwiązań w zakresie pancerza kompozytowego itp.).

Ponadto utrzymywanie ogromnych ilości starzejącego się sprzętu powodowało, że każda, nawet najmniejsza jego modernizacja pociągała za sobą kosmiczne koszty. Co prawda z kosztami nikt tam się nie liczył i to w każdej dziedzinie – co jak wiemy doprowadziło w rezultacie (na szczęście dla Nas) do upadku całego systemu.



Radzieckie wojska pancerne

Zachodnie źródła zawsze miały problem w ocenie liczebności i struktury radzieckich wojsk pancernych. W 1965 roku liczbę czołgów oceniano na 30,5 tys. szt., a do 1975 roku szacunki wzrosły do 42 tys. szt. Z tej liczby na Zachodnim Teatrze Działań Wojennych, obejmującym Zachodni (NRD, Polska, Czechosłowacja, Nadbałtycki OW [Okręg Wojskowy – przyp. red.] Przykarpacki OW, Białoruski OW i Flota Bałtycka) oraz Południowo-Zachodni (Węgry, Rumunia, Bułgaria, Kijowski OW, Odeski OW, Południowy OW) Kierunki Działań Wojennych, było skoncentrowanych w 1975 r. ponad 19 tys. czołgów. W latach późniejszych, obejmujących kolejną eskalację zbrojeń konwencjonalnych, liczba radzieckich czołgów gwałtownie rosła. W 1978 roku było już ich około 50 tys. Większość z nich (w tym prawie wszystkie najnowocześniejsze) zgromadzono na terenie Europy, na innych kierunkach (głównie na „gorącej” granicy z Chinami) pozostawiając mniej liczne siły.

W październiku 1990 roku, w związku z podpisaniem Porozumienia o Ograniczeniu Zbrojeń Konwencjonalnych w Europie, ZSRR przyznało się do posiadania na swoim europejskim terytorium oraz w bazach rozlokowanych na terytoriach państw byłego Układu Warszawskiego ponad 60 tys. czołgów.

W tej liczbie:

- 17 176 szt. stanowiły czołgi T-80 w następujących wersjach:

T-80 (305 szt.),

T-80B (12 806 szt.),

T-80BK (826 szt.),

T-80BW (2 326 szt.),

T-80BWK (90 szt.)

T-80U (823 szt.),

- 14 023 szt. stanowiły czołgi T-72 w następujących wersjach:

T-72 (3 855 szt.),

T-72K (179 szt.),

T-72A (2 501 szt.),

T-72AK (124 szt.),

T-72B (3 360 szt.),

T-72BK (119 szt.),

T-72B1 (3 657 szt.),

T-72B1K (228 szt.),

- 12 581 szt. stanowiły czołgi T-64 w następujących wersjach:

T-64 (1 730 szt.),

T-64A (3 881 szt.),

T-64AK (784 szt.),

T-64B (4 391 szt.),

T-64BU (475 szt.),

T-64B1 (1 242 szt.),

T-64B1K (57 szt.),

T-64BWK21 szt.),

- 5 190 szt. stanowiły czołgi T-62 w następujących wersjach:

T-62 (3 919 szt.),

T-62K (270 szt.),

T-62M (477 szt.),

T-62MK (6 szt.),

T-62M1 (180 szt.),

- 3 683 szt. stanowiły czołgi T-54 w następujących wersjach:

T-54 (523 szt.),

T-54K (2 szt.),

T-54W (1 771 szt.),

T-54WK (58 szt.),

T-54M (1 275 szt.),

T-54MK (54 szt.),

- 7 508 szt. stanowiły czołgi T-55 w następujących wersjach:

T-55 (1 167 szt.),

T-55K (153 szt.),

T-55A (2 231 szt.),

T-55AD (650 szt.),

T-55AK (180 szt.),

T-55AM (260 szt.),

T-55AMD (63 szt.),

T-55AMK (3 szt.),

T-55M (2 762 szt.),

T-55MK (33 szt.),

T-55MUK (6 szt.),

- 1 372 szt. stanowiły czołgi PT-76.

Warto podkreślić, że sprawne technicznie, lecz wycofane ze służby starsze wersje czołgów (T-55, T-54, T-62, T-10, IS-2, IS-3, IS-4, T-34/85, PT-76) nie „szły na żyletki”, ale były konserwowane w składnicach sprzętu, ulokowanych głównie w Rosji za Uralem oraz w Kazachstanie. W związku z tym ZSRR posiadał niezwykle duże rezerwy sprzętu, pozwalające w krótkim czasie, po powołaniu pod broń rezerwistów, rozwinąć dodatkowe dywizje pancerne i strzelców zmotoryzowanych. Oczywiście poziom wyszkolenia i zgrania bojowego pododdziałów oraz morale takich dywizji był znacznie niższy niż dywizji pełnoetatowych lub choćby skadrowanych. Zresztą przewidziano dla nich drugoplanowe kierunki działań albo rolę typowego ”mięsa armatniego” mającego swoją przewagą liczebną zdusić opór przeciwnika, nie licząc się zupełnie ze stratami. Swoją drogą zawsze ciekawiło mnie, jak wyglądałoby starcie radzieckiej dywizji pancernej uzbrojonej według standardów z lat sześćdziesiątych lub siedemdziesiątych z oddziałami wyposażonymi w Abramsy lub Leopardy 2.



Struktura i uzbrojenie Dywizji Pancernej

Dywizje Pancerne były formowane według etatu A (dywizja dobrze wyposażona i posiadająca pełen stan osobowy) oraz etatów B, W i G – różniących się poziomem skadrowania. Ponadto dywizje różniły się pomiędzy sobą posiadanym sprzętem oraz liczbą i składem przydzielonych oddziałów. Upraszczając można powiedzieć, że w Armii Czerwonej nie było dwóch takich samych dywizji – dlatego podana poniżej struktura może być traktowana jedynie jako wzorcowa (chociaż odchylenia od niej, szczególnie „na stopie wojennej” nie powinny być duże). Dywizje posiadające etat A stacjonowały głównie na terytorium NRD i innych państw Układu Warszawskiego, natomiast pozostałe jednostki na terytorium ZSRR. Podobnie najnowocześniejszy sprzęt pozostawał w pełnej gotowości bojowej na terenie radzieckich baz wojskowych w NRD, natomiast starsze generacje uzbrojenia były wykorzystywane do celów szkoleniowych głównie w dywizjach znajdujących się na terytorium ZSRR.

Według danych zachodnich, pod koniec lat osiemdziesiątych ZSRR posiadał 32 dywizje etatowe pancerne i nieznaną liczbę dywizji skadrowanych.

W skład Dywizji Pancernej wchodziły cztery pułki: trzy pancerne i jeden strzelców zmechanizowanych oraz następujące pododdziały wsparcia:

Batalion Rozpoznawczy,

Pułk Przeciwlotniczy,

Samodzielny Dywizjon Rakietowy,

Samodzielny Dywizjon Dział Bezodrzutowych,

Samodzielny Batalion Saperów,

Samodzielny Batalion Łączności,

Samodzielny Batalion Remontowy.

W latach osiemdziesiątych w skład uzbrojenia przykładowej dywizji wchodziło m.in.:

326 czołgów (T-80, T-72, T-64, T-62, T-54/55),

228 BWP (BMP1, BMP-2),

19 BRDM-1 (BRDM-2U),

29 BRDM-2,

48 2S3 Akacja,

96 2S1 Goździk,

24 BM-21 Grad,

4 wyrzutnie rakietowe Toczka (Scud B, Łuna M)

9 9P148 Konkurs (lub inne ppk),

20 2P25 Kub,

16 9A34-9A35 Strzała 10,

16 ZSU-23-4 Sziłka.

Pułk Pancerny liczył według etatu: 162 oficerów, 100 chorążych, 270 podoficerów i 895 żołnierzy. W jego skład wchodziły następujące pododdziały:

dowództwo,

pluton dowodzenia,

trzy bataliony pancerne,

batalion strzelców zmechanizowanych,

dywizjon haubic samobieżnych,

dywizjon przeciwlotniczy,

kompania rozpoznawcza,

kompania łączności,

kompania saperów,

kompania kwatermistrzowska,

kompania remontowa,

pluton rozpoznania skażeń.

Posiadał następujące uzbrojenie:

90 czołgów (T-80, T-72, T-64, T-62, T-54/55)

4 czołgi dowodzenia,

46 bojowych wozów piechoty (BMP-1, BMP-2),

5 wozów dowodzenia (BMP-KSz),

2 transportery (BTR),

2 wozy rozp. dowodzenia (BRDM-2U, BRDM-1K),

8 wozów rozp. (BRDM-2, BRDM-1),

4 zestawy plot. 9A34-9A35 Strzała 10 (wcześniej Strzała 1),

4 sam. dz. plot. (ZSU-23-4 Sziłka, 2S6 2K22 Tunguska, wcześniej ZSU-57-2),

18 dział samob. (2S1 Goździk, 2S3 Akacja, w dywizjach II rzutu także haubice holowane np. D-30),

5 samochodów terenowych,

108 samochodów ciężarowych,

105 samochodów specjalnych,

8 ciągników gąsienicowych,

27 transporterów gąsienicowych (MT-LB, BTR-50).

Batalion Pancerny miał na uzbrojeniu 31 czołgów i składał się z:

dowództwa (1 czołg, 1 sam terenowy GAZ lub UAZ),

trzech kompanii czołgów (po 10 czołgów),

plut technicznego (1 BTR, 1 ciągnik gąsienicowy, 6 sam ciężar, 3 sam specjalne),

plut łączności.

Batalion Strzelców Zmechanizowanych (na początku lat dziewięćdziesiątych) posiadał 571 żołnierzy i miał na uzbrojeniu m.in.:

49 BWP (BMP-1, BMP-2),

9 moździerzy 120mm,

6 ppk (AT-4, AT-7),

32 granatniki ppanc (RPG-7),

18 granatników automatycznych ASG-17),

64 karabiny maszynowe (RPK, PKM),

9 karabinków snajperskich (SWD).

W jego skład wchodziły następujące pododdziały:

dowództwo,

trzy kompanie strzelców zmechanizowanych,

kompania moździerzy,

pluton rozpoznawczy,

pluton plot. (Strzała lub Igła)

pluton saperów,

pluton ppanc (ppk),

pluton łączności,

pluton techniczny.

Pułk Strzelców Zmechanizowanych miał etatowo 168 oficerów, 86 chorążych, 374 podoficerów, 1272 żołnierzy i składał się z:

dowództwa,

kompanii dowodzenia (4 BRDM-2U, 4 sam teren, 4 sam cięż),

trzech batalionów strzelców zmechanizowanych,

batalionu pancernego,

baterii moździerzy,

plutonu łączności,

dywizjonu artylerii (2S1, 2S3 lub haubice holowane 122mm np. D-30, M-30),

dywizjonu plot. (4 zestawy plot. 9A34-9A35 Strzała 10 (wcześniej Strzała 1),4 sam. dz. plot. (ZSU-23-4 Sziłka, 2S6 2K22 Tunguska, wcześniej ZSU-57-2),

dywizjonu ppanc. (9 BRDM z ppk lub działa ppanc holowane 100mm)

plutonu rozpoznania skażeń.

Pułk Przeciwlotniczy posiadał na wyposażeniu 20 wyrzutni SA-6 lub SA-8, zgrupowanych w czterech dywizjonach.

Batalion Rozpoznawczy składał się następujących pododdziałów:

dowództwa (2 BRDM-2U),

dwóch kompanii rozpoznawczych (po 13 BRDM-2),

pancernej kompanii rozpoznawczej (10 czołgów średnich lub PT-76B lub BMR).

Batalion Saperów posiadał następujące uzbrojenie:

9 BTR,

14 ciągników gąsienicowych,

6 amfibii gąsienicowych (K-61),

3 pojazdy rozminowywania PMR-3,

4 trały PT-55,

1 pojazd rozminowywania DIM,

1 urządzenia do kopania okopów BTM,

2 spychacze,

2 dźwigi,

6 mostów MTU,

1 samochód terenowy,

46 samochodów ciężarowych,

13 samochodów specjalnych,

10 radiostacji,

4 rkm.

Batalion Łączności liczył 21 oficerów, 45 podoficerów, 159 żołnierzy i składał się z:

dowództwa,

kompanii radio,

kompanii telefoniczno-telegraficznej,

2 plutonów łączności,

plutonu technicznego,

plutonu kwatermistrzowskiego.

Batalion posiadał następujące uzbrojenie:

2 wozy dowodzenia (BTR-50PU),

2 transportery (BTR),

zestaw radiostacji,

4 sam terenowe,

14 sam ciężarowych,

25 sam specjalnych



Coś dla modelarzy – wybrana oferta rynkowa

Skala 1/72 (plastik)



Revell:

03104 - Russian T80B

03106 - Russian T80BW



ESCI – ERTL:

8340 - T62

8341 - T62 M



Italeri:

7006 - T-62



PST:

72030 - M30 122mm Howitzer with Zis-6 Truck

72031 - D-1 152mm Howitzer with Zis-42 Half-Track

72040 - M-30 122mm Howitzer with Crew

72045 - T-54

72046 - T-55

72050 - S-300 PMU 'mobile air defence missile launcher type 5P855

72053 - PT-76B Light Amphibious Tank - Postwar

72054 - BTR-50PK Armoured Personal Car - Postwar

72055 - S-300 PMU 'mobile air defence missile launcher type 5P85B

72060 - Guidance Radar SA-10

72063 - T-10 – Post war

72064 - T10B – Post war

72065 - T-10M – Post war



Ace Models:

72102 - BRDM-2 amphibious scout car

72103 - BRDM-2 with Konkurs ATGWs

72104 - SA-9 Gaskin

72105 - BRDM-2U

72106 - BMP-1

72107 - BMP-1 in Action

72109 - BRM-1

72110 - PRP-3

72111 - BMP-KSh

72112 - BMP 2

72113 - 2S9

72114 - BMD-1

72115 - BMD-2

72116 - BTR-D

72117 - BRDM-1

72118 - AT-1 'Snapper'

72119 - T72 M1

72121 - 2S1 "Gvozdika"

72122 - MTLB

72123 - SA-13 "Gopher"

72125 - BMP-2D (Afghanistan)

72126 - ZU-23-2

72127 - BTR-D with Zu-23-2

72128 - T72MBT

72129 - TOS-1 "Buratino"

72130 - Brem2 Recovery vehicle

72131 - Brem1 on T72

72132 - 1V14

72133 - UR77 Mine Clearing "Meteorit"

72135 - BMP-2 (Late Version)

72136 - Snar-10

72137 - BMP-1

72138 - AT-3 Sagger

72139 - AT-6 'Spiral'

72140 - T54

72141 - T55

72144 - Armored Transporter MT-LBM

72145 - PT-76 Amphibious Tank

72146 - BTR-50PK

72147 - BTR50 PU

72148 - T62 MBT

72149 - IT-1 Drakon ( DRAGON ) Rocket Tank

72150 - T-72 AV

72151 - MT-LBM

72153 - BTS-2 Armoured Recovery Vehicle

72154 - BTS4A Armoured Recovery Vehicle

72155 - T62M

72156 - T55A MTB

72159 - Urban Assault /AA vehicle - "Skorpion"

72160 - BTR-60P

72161 - BTR-60PA

72162 - BTR-60PB

72163 - T-90



ICM:

72102 - Soviet Air Base Equipment with Aviation Armaments

72001 - Ural 375D SOVIET ARMY TRUCK (ex ZV Models)

72002 - URAL 375D COMMAND POST (ex ZV Models)

72003 - URAL 375D RUSSIAN FUEL TRUCK (ex ZV Models)

72004 - Ural 4320 Soviet Army Truck

72005 - Ural 4320 Command Post

72006 - Ural 4320 Fuel Truck

72007 - Zil 157 Army truck - (ex omega/ICM)

72008 - Zil 157 Fuel Truck - (ex omega/ICM)

72009 - Zil 157 Command - (ex omega/ICM)

72010 - Zil 157 BM 13-16 Katusha - (ex omega/ICM)

72011 - Zil 157 BM 14-16 Katusha - (ex omega/ICM)

72012 - Zil 157 BM 24-12 Katusha - (ex omega/ICM)

72013 - Zil 131 Army Truck

72014 - Zil 131 Fuel Truck

72015 - Zil 131 Command Post

72016 - Zil 131 BM 13-16 Katusha

72017 - BTR 152 K (ex Omega-K, ICM)

72018 - BTR 152 V (ex Omega-K, ICM)

72019 - BTR-152 S (ex Omega-K, ICM)

7211 - TZ-22M Heavy Refueller (KrAZ-256)

7212 - ATZ-22 Heavy Refueller (KrAZ-258)

72614 - R412 "Troposhera" Radio Communication Car

72614 - BM-21 GRAD

72910 - BTR-60P

72911 - BTR-60BP



Military – Wheels:

7204 - 2S6 Tunguska SP AA

7222 - D-30 Field Gun

7227 - 9A310 M1 "BUK-M1"



Trumpeter:

01101 - Zil-157 Soviet Army Truck

01102 - Zil-157 Soviet Fuel Truck



Roden:

701 - Russian Josef Stalin III Tank



ZV:

72003 - Russian Ural 375D Fuel Tanker - Post War

72004 - Russian Ural 375D Cargo Truck - Post War

72005 - Russian Ural 375A Command Vehicle



Gran' Ltd:

Kit 7208 - S75/SAM-2 Guideline Missile Launcher'

Kit 7209 - S125 "Newa"

Kit 7210 - S200 "Angara"



Bibliografia:

I. Drogowoz – Pancerna potęga ZSRS 1945-1991 – Warszawa 2001

Komentarze

Wt 28 Mar, 2006 Rafaell napisał:
Witam!

Wszystkich zainteresowanych detalami TO&E odsyłam:

http://www.armouredacorn.com/Orbats/Soviet/Default.htm

Pozdrowienia!


Dodaj komentarz