.:Wargaming Zone:. - serwis wargamingowy - .:Artykuł - Czym si? gra? Cz??? I – Plansze i tereny:.
Wargaming Zone     
Czwartek godzina 19:33,
21 wrzesień 2017

Czym si? gra? Cz??? I – Plansze i tereny
Data: Śr 15 Cze, 2005
Autor: Jaros?aw Kocznur
Cz??? I z cyklu dla pocz?tkuj?cych wargamingowcw (o przepisach, figurkach, makietach itp.)

Wst?p

Pole walki

Z czego robi? dioramy i plansze

Tereny

Jeszcze kilka uwag o trenach

Na zako?czenie



Wst?p

Sam pomys? napisania cyklu artyku?w pod wspln? nazw?, „Czym si? gra” powsta? ju? jaki? czas temu, na pocz?tku tego roku. Z za?o?enia artyku?y te mia?y by? skierowane g?wnie do pocz?tkuj?cych graczy, ktrzy w?a?nie o tego typu rzeczy najcz??ciej pytaj? – czy to ju? rozpoczynaj?c swoj? przygod? z grami wojennymi, czy te? dopiero rozwa?aj?c mo?liwo?? rozpocz?cia takiej przygody. Z gry wi?c przepraszam, ?e by? mo?e dla starych wyjadaczy b?d? opisywa? rzeczy absolutnie oczywiste.

Tak jak napisa?em pomys? zrodzi? si? jaki? czas temu i zaraz przyst?pi?em do pisania dwch tekstw („Przepisy” i „Figurki"), ktre mia?y stworzy? ten cykl. Wkrtce jednak sta?o si? dla mnie jasne, ?e temat, jakiego si? podj??em jest bardzo trudny i obszerny, a chc?c przedstawi? spraw? jak najrzetelniej, z uwzgl?dnieniem wszystkich za i przeciw, musz? wykona? spor? prac?. W mi?dzyczasie przeprowadzi?em rwnie? do?? d?ug? i o?ywion? dyskusj? z Marcinem Gaw?d? na temat plansz i terenw, na jakich rozgrywane s? nasze bitwy w wyniku, ktrej doszli?my do wniosku, ?e wskazane by?oby przygotowanie artyku?u w tym temacie. I tak oto niespodziewanie pierwsze miejsce w moim cyklu, „Czym si? gra” zamiast artyku?u o samych przepisach zaj?? artyku? o planszach i terenach. Czyli temat, ktrego szczerze mwi?c nie bra?em nawet pocz?tkowo pod uwag?.

Mo?e powinien to by? ostatni artyku? wchodz?cy w sk?ad tego cyklu, ale przyznam szczerze, ?e pisanie dwch pozosta?ych tekstw idzie mi bardzo wolno (g?wnie z powodu tego, ?e chce przedstawi? mo?liwie bezstronne stanowisko o wszystkich, a przynajmniej o wi?kszo?ci opcji).



Pole walki

Ka?d? gr? figurkami, w ka?dym systemie (nawet nie historycznym) rozgrywa si? na jakim? mniej lub bardziej ograniczonym terenie, ktry b?d? nazywa? „polem walki”. Niektre przepisy okre?laj? sugerowan? wielko?? takiego pola, inne wskazuj? tylko, jak? skal? terenu nale?y si? pos?ugiwa? (zwykle uzale?nion? od wielko?? figurek u?ywanych do gry) przy okre?laniu takiego pola walki.

Najprostszym i najbardziej dost?pnym polem walki mo?e by? zwyk?a pod?oga, lub te? le??cy na niej dywan lub wyk?adzina.

Niew?tpliw? zalet? takiego pola walki jest jego dost?pno?? (pod?og? w mieszkaniu ma bowiem ka?dy). Ponadto takie rozwi?zanie ch?tnie wykorzystywane jest w polskich klubach (przynajmniej warszawskich), ze wzgl?du na mo?liwo?? rozgrywania bitew na du?ym obszarze. (Je?li przepisy okre?laj? skal? terenu np. jako 1cm=10m to pokj o wymiarach 4m na 5m daje nam pole walki o wymiarach 4 km na 5 km!) W takim wypadku wykorzystywana jest zwykle pod?oga ca?ego jednego pokoju przeznaczonego tylko do gry. Za wad? tego typu pola walki mo?e by? uznana konieczno?? przestawiania mebli, aby wr?cz utrzymanie ca?ego pustego pomieszczenia, chodzenie po takiej „planszy” przez graczy, (co czasem mo?e si? wi?za? w dodatkowymi stratami w?rd figurek nie wynikaj?cymi z przebiegu gry :)) i wymuszona pozycja siedz?ca lub w przysiadzie – ewentualnie le??ca – jak? musi przyjmowa? gracz, aby dzia?a? wojskiem na takiej planszy.

Na zdj?ciu wida? bitw? toczon? na najprostszej planszy, jaka jest po prostu pod?oga. To zdj?cie najlepiej chyba oddaje wady i zalety takiego pola walki.

Zdj?cia wykonano w Pracowni Mikromodelarstwa, Historii Wojskowo?ci i Gier Strategicznych STRATEG Warszawa, ul. Mokotowska 55


Kolejnym mo?liwym i rwnie dost?pnym polem walki mo?e by? st?, biurko itp.

Rwnie? w tym wypadku niew?tpliw? zalet? takiego pola walki jest jego dost?pno?? (st? lub podobny mebel z blatem rwnie? ma chyba ka?dy w mieszkaniu). Takie pole walki nie daje ju? jednak raczej mo?liwo?ci rozgrywania bitew na du?ym obszarze, cho? przy du?ym stole i skali terenu gdzie 1cm odpowiada du?ej powierzchni realnej mo?liwe jest jeszcze ca?kiem spore starcie. Za wad? tego typu pola walki mo?e by? uznana konieczno?? opr?niania sto?u przed gr? i raczej konieczno?? nie przerywania rozgrywki w jej trakcie na d?u?szy czas, gdy? st? potrzebny jest rwnie? do innych rzeczy. Wojsko zatem nie mo?e pozosta? na nim rozstawione i czeka?, np. do nast?pnego dnia.

W niektrych przepisach (oczywi?cie zachodnich, bo innych w?a?ciwie nie ma) sugeruje si? lub wprost wskazuje na mo?liwo?? rozgrywania bitew na stole do tenisa sto?owego. W dalszym ci?gu jest to jednak jaki? rodzaj sto?u, wi?c nie b?d? tego rodzaju pola walki omawia? oddzielnie.

Po tych najprostszych rozwi?zaniach przechodzimy do w?a?ciwych plansz, czyli powierzchni specjalnie przygotowanych do rozgrywania bitew.

Takimi planszami zawieraj?cymi jednocze?nie elementy terenu s? najbardziej chyba popularne w?rd modelarzy dioramy. S?owem tym okre?la si? przede wszystkim kompozycje przedstawiaj?ce przy u?yciu figurek lub modeli jak?? scenk? w?rd modelarskiego odwzorowania terenu, w jakim scenka ta jest umieszczona. Ja jednak pozwol? sobie u?y? tej nazwy do plansz, na ktrych stworzono jaki? fragment terenu i ktre nast?pnie wykorzystywane s? do gry.

Takie dioramy do bitew s? prostok?tne lub kwadratowe i cz?sto na jednej wyst?puje kilka elementw terenu, (np. las na wzniesieniu, przez ktry prowadzi droga i jaki? budynek przy tej drodze). Nie s? one zbyt du?e cz?sto jednak s? tak przygotowane, aby kilka takich dioram mo?na by?o zestawi? w wi?ksze plansze, na ktrych elementy terenu z r?nych dioram ??cz? si? w spjn? ca?o??. W tym wypadku wszystkie dioramy powinny by? tego samego rozmiaru, a w przypadku ??czenia dioram kwadratowych z prostok?tnymi przynajmniej jeden bok prostok?tnej dioramy (najlepiej ten krtszy) powinien mie? ten sam wymiar, co bok dioramy kwadratowej.

Niew?tpliw? zalet? takiego pola walki mo?e by? jego wysoka wizualna estetyczno??. Wi??e si? to jednak z du?ym nak?adem pracy modelarskiej, a przy wi?kszej ilo?ci takich dioram z konieczno?ci? zapewnienia odpowiedniego miejsca ich przechowywania – nie mo?na ich bowiem wcisn?? za ??ko, je?li po takim schowaniu chce si? je mie? jeszcze tak wypracowane, jak po zrobieniu.

Kolejn? kwesti? jest fakt, ?e po rozegraniu kilku bitew na takiej dioramie lub ich zestawie, gracz, ktry cho? troch? my?li w czasie gry, b?dzie mg? toczy? kolejne bitwy z zawi?zanymi oczami i z gry opracowanym najlepszym mo?liwym planem dzia?ania. Je?li bowiem tylko si? postara i pomy?li, to b?dzie dok?adnie wiedzia?, jaka jest odleg?o?? mi?dzy poszczeglnymi elementami terenu (tzn. jak szybko mo?na t? drog? pokona? i na jaki dystans prowadzi? ogie?) czy jakiej szeroko?ci front oddzia?u zmie?ci si? miedzy dwoma terenami tak, aby tamt?dy przej?? bez konieczno?ci zmiany formacji. Taki bowiem b?dzie efekt szablonowo?ci pola walki, jaka si?? rzeczy powstaje przy gotowych dioramach.

Na zdj?ciu wida?: A) Prost? plansz? z p?yty pa?dzierzowej wyklejonej traw? w posypce, B) Diorama na bazie planszy z p?yty pa?dzierzowej (do skali 1:72) przedstawiaj?ca zabudowania farmy, biegn?c? obok niej drog? i znajduj?ce si? przy farmie tereny uprawne, C) Diorama na bazie planszy z p?yty pa?dzierzowej (do skali 1:72) przedstawiaj?ca drog? biegn?c? w dolinie a w?a?ciwie w?wozie miedzy dwoma wzniesieniami, D) Przyk?adowa opcja po??czenia dwch wcze?niej opisanych dioram w wi?ksze pole walki.

Przedstawione dioramy s? w?asno?ci? Pracowni Mikromodelarstwa, Historii Wojskowo?ci i Gier Strategicznych STRATEG Warszawa, ul. Mokotowska 55.


Na zdj?ciu wida? sposb przechowywania bardzo du?ych (A) i nieco mniejszych (B), takich jak pokazane na wcze?niejszym zdj?ciu, dioram. Jak wida? tego typu "pola walki" wymagaj? specjalnego miejsca na przechowywanie.

Dioramy dostosowane do skali 1:72.

Zdj?cia wykonano w Pracowni Mikromodelarstwa, Historii Wojskowo?ci i Gier Strategicznych STRATEG Warszawa, ul. Mokotowska 55.


Alternatyw?, a w?a?ciwie przeciwie?stwem powy?ej opisanych dioram, s? zwyk?e plansze. S? one p?askie i podobnie jak dioramy kilka takich plansz mo?na zestawia? w wi?ksze pole walki, zgodnie z zasad? opisan? powy?ej, przy omawianiu dioram. Podobnie jak dioramy s? one rwnie? kwadratowe lub prostok?tne.

Taki teren walki nie jest na pewno tak atrakcyjny wizualnie jak dioramy, ale poza tym moim zdaniem posiada w?a?ciwie same zalety. Do gry mo?e wystarczy? ju? jedna plansza, maksymalnie za? tyle, aby stworzy? wymagane przez nas pole walki. Faktycznie wi?c 4 do 6 plansz to gra. Mo?liwo?? chowania ich w dowolnym miejscu (nawet za przys?owiowe ??ko) bez obawy, ?e ul?gn? zniszczeniu. Plansze wraz z rozstawionym na niej wojskiem mo?na w ka?dej chwili odstawi? cho?by na szaf? czy parapet i p?niej wrci? do przerwanej rozgrywki. Mo?na te? ja ?atwo transportowa? a ustawianie na niej za ka?dym razem na nowo terenw (podobnie jak robi si? to zreszt? przy grze na stole czy pod?odze), uniemo?liwia szablonowo?? rozgrywki daj?c nieograniczone mo?liwo?ci wariantw.

Na zdj?ciu wida?: A) Prost? plansz? z p?yty korkowej imituj?cej teren suchy lub pustynny (nie malowana, ani nie wyklejana trawk? w ?adnej formie, B) Wzmocnienie od spodu planszy z p?yty korkowej listewkami. Wzmocnienie takie, przez umieszczenie w nim otworw mo?e s?u?y? rwnie? do stabilnego ??czenia kilku plansz w wi?ksze pole walki. W takim wypadku skr?ca si? poszczeglne plansze ze sob? ?rubami przez otwory w listewkach ukrytych pod plansz?. C)Prosta plansza z EPP malowana br?zow? i zielon? farb? w sprayu. Mo?e by? ??czona z innymi bli?niaczymi planszami nawet na bolce z wyka?aczek. D) prosta plansza z grubej (6-7mm) dektury wyklejana mat? kolejarsk? z trawk?. Wida? jak w wyniku wieloletniej eksploatacji mata uleg?a sporemu wytarciu, a sama plansza, nie zabezpieczona np. od spodu listewkami, uszkodzeniom na brzegach a zw?aszcza na rogach.

Wszystkie plansze w standardowym wymiarze 60x60 cm dostosowane do figurek 15 mm.

Przedstawione plansze s? w?asno?ci? autora artyku?u Jaros?awa Kocznura.


Tabela porwnawcza (subiektywnych) wad i zalet r?nych rodzajw pl walki

 Wady albo zaletyZaletyWady
Pod?ogaChodzenie po „planszy”.

Siedzenie itp. na „planszy”.
Dost?pno??.

Teoretycznie du?e mo?liwo?ci obszarowe.

Niesko?czone mo?liwo?ci modyfikowania terenu.

Przy salach w klubach mo?liwo?? przerwani rozgrywanej bitwy i powrotu do niej nast?pnego dnia lub nawet w kolejny weekend.
Konieczno?? przestawiania mebli dla zrobienia miejsca lub wr?cz nie umieszczanie ?adnych mebli w takim pokoju (mo?liwe tylko w salach klubowych.)
St?Mniejsze mo?liwo?ci obszarowe.Dost?pno??. Niesko?czone mo?liwo?ci modyfikowania terenu.Konieczno?? zako?czenia gry i opr?nienia „planszy” dla innych potrzeb.
DioramyDu?y nak?ad pracy modelarskiej.

Szablonowo?? pola walki.

Do zastosowania raczej tylko przez kluby.
Wizualna estetyczno??.

(Bardzo dobry wygl?d budzi du?e zainteresowanie na pokazach i wystawach)
Konieczno?? powierzchni do przechowywania, zw?aszcza przy wi?kszej ilo?ci dioram.
P?askie tabliceMniejsza walory wizualne ni? przy dioramach.Zadowalaj?cy efekt przy niewielkim nak?adzie pracy.

Niesko?czone mo?liwo?ci modyfikowania terenu.

Mo?liwo?? powrotu do przerwanej gry.
 




Z czego robi? dioramy i plansze

W tym miejscu pozwol? sobie omwi? tylko kwestie plansz i podstaw dioram, (co faktycznie jest jednym i tym samym), dlatego, ?e kwestie z czego mo?na robi? elementy terenu na dioramach b?d? omawia? przy okazji opisywania produkcji takich samodzielnych elementw. Z tego bowiem punktu widzenia diorama to plansza, do ktrej na sta?e przymocowano jaki? element terenu. Nie ma wi?c - moim zdaniem - sensu pisa? o tym dwa razy.

Z czego zatem robi? plansze i plansze pod dioramy?

W?a?ciwie ze wszystkiego. Poczynaj?c od tektury, poprzez p?yt? pil?niowa czy pa?dzierzow?, grubsz? sklejk?, p?yt? korkow? a ko?cz?c na styropianie i podobnych temu materia?ach. Wszystko zale?y od tego, jaki materia? jest dla nas najbardziej dost?pny w danej chwili, albo ile jeste?my w stanie wyda? na to, czego nie mo?emy mie? za darmo.

Je?li chodzi o plansze pod dioramy to jest tylko jedno zastrze?enie, ?e cho?by ze wzgl?du na ci??ar terenu tworz?cego dioram?, musz? to by? sztywniejsze materia?y typu p?yta pil?niowa czy pa?dzierzowa, albo naprawd? gruba sklejka, ale to chyba raczej w ostateczno?ci, bo cena takiej fanaberii by?aby raczej do?? wysoka.

Zamiast omawia? poszczeglne rodzaje materia?w na plansze pozwol? sobie przedstawi? ich charakterystyk? w formie tabeli.

Tabela porwnawcza (subiektywnych) wad i zalet r?nych rodzajw materia?w na plansze

Materia?ZaletyWady
Tektura - im grubsza tym lepsza. Wed?ug mnie dobra jest dopiero trzywarstwowa (z dwoma warstwami falistymi)Dost?pno?? - mo?na u?y? opakowa? nawet takich, ktre wyrzucaj? sklepy (opakowania zbiorcze).

Mo?na do niej przypina? lub wbija? elementy terenu.

Jest lekka.
Mo?e si? wygina? przy naklejaniu na ni? trawki.

Plansza wi?kszych rozmiarw (powy?ej 60 cm) mo?e wymaga? usztywnienia listewkami.

Do?? ?atwo mo?e ulec uszkodzeniu, zw?aszcza na rogach, cho? z?amanie powoduje raczej tylko brzydk? rys?.

Nie nadaje si? raczej na podstaw? dioramy.
P?yta pil?niowa - mo?e by? do?? cienkaJest lekka.

Do?? powszechnie dost?pna, ale raczej do kupienia, chyba, ?e kto? ma doj?cia np. do firmy montuj?cej meble i do ?cinek z produkcji.

Raczej nie b?dzie si? wygina? przy naklejaniu na ni? trawki.

Nie wymaga usztywnienia listewkami, chyba, ?e u?yjemy cienkiej p?yty lub zrobimy naprawd? du?? plansze.

Do?? trudno ulega uszkodzeniu.

Nadaje si? raczej na podstaw? dioramy.
Z?amanie powoduje raczej zniszczenie planszy.

Nie mo?na do niej raczej przypina? lub wbija? elementw terenu.
P?yta pa?dzierzowaPosiada wszystkie zalety p?yty pil?niowej poza lekko?ci?.

Mo?na do niej raczej przypina? lub wbija? elementy terenu.
Z?amanie powoduje raczej zniszczenie planszy.

Jest raczej ci??sza od p?yty pil?niowej.

Sklejka - powinna by? nieco grubsza.Posiada wszystkie zalety p?yty pil?niowej.Posiada wszystkie wady p?yty pil?niowej.

Jest stosunkowo droga.
P?yta korkowa - powinna by? nieco grubsza, minimum 1 cm.Posiada wszystkie zalety p?yty pil?niowej.

Mo?e by? dost?pna jako pozosta?o?? po pracach domowych (wyklejanie ?cian lub pod?ug) lub jako gotowe tablice do wieszania na ?cian?. W tym wypadku jednak zewn?trzna listewka uniemo?liwia raczej ??czenie kilku tablic w jedna ca?o??.

Mo?na do niej przypina? lub wbija? elementy terenu.
Mo?e si? wygina? przy naklejaniu na ni? trawki.

Plansza nawet rozmiarw 60 x 60 cm wymaga usztywnienia listewkami.

Do?? ?atwo mo?e ulec uszkodzeniu.

Z?amanie powoduje raczej zniszczenie.

Nie nadaje si? na podstaw? dioramy.
Styropian - powinien by? nieco grubszy, minimum 1 cm.Jest lekki.

Do?? powszechnie dost?pny, ale raczej do kupienia, chyba, ?e kto? ma doj?cia np. do firmy remontowej u?ywaj?cej arkuszy styropianu do ocieplania.
Mo?e si? wygina? przy naklejaniu na niego trawki.

Do?? ?atwo ulega uszkodzeniu, cho? p?kni?ty bardzo ?atwo sklei?.

Niektre farby w sprayu mog? go niszczy?.

Nie nadaje si? na podstaw? dioramy ani na zbyt du?e plansze.
EPP - materia? styropiano- podobny - mo?e by? grubo?ci mniejszej ni? 1 cm.Jest lekki.

Nie ulega ?atwo uszkodzeniu, (nie kruszy si? jak styropian).

Mo?na z niego robi? do?? du?e plansze.

Mo?na go malowa? rwnie? farbami w sprayu.

Mo?na do niego przypina? lub wbija? elementy terenu.
Mo?e si? wygina? przy naklejaniu na niego trawki.

Dost?pny jedynie w specjalistycznych sklepach.

Troch? go szkoda na podstaw? dioramy.


W przypadku plansz wskazane jest oklejenie ich wierzchniej powierzchni trawk? (czy to w formie sypkiej czy o wiele wygodniejszej, cho? dro?szej gotowej maty dost?pnej w sklepach z akcesoriami kolejarskimi) albo suknem. Mo?na te? j? pomalowa?. Chodzi w ka?dym razie o stworzenie wra?enia powierzchni odwzorowuj?cej ziemi? lub ??k?. W?rd graczy przyj??a si? zasada, ?e powinno to by? w kolorze zielonym, osobi?cie jednak dochodz? ostatnio do wniosku, ?e rwnie dobry mo?e by? kolor br?zowy lub br?zowy z elementami zielonymi - nie wszystko przecie? jest poro?ni?te traw?. I nie my?l? tu wcale tylko o terenach pustynnych, ktre s? zreszt? osobnym wyzwaniem przy tworzeniu takich plansz.

Z moich do?wiadcze? wynika, ?e do wyka?czania plansz najwygodniej jest u?ywa? albo maty z trawk?, albo farb w sprayu. Jednak np. plansz? z korka bez ?adnych dodatkowych poprawek mo?na u?y? jako terenu suchego lub pustynnego, gdy? moim zdaniem faktura korka bardzo dobrze imituje taki teren. Do stworzenia takiego oryginalnego terenu (rwnie? na dioramie) mo?na rwnie? u?y? specjalnej farby imituj?cej piasek dost?pnej np. w sklepach z akcesoriami dla kolekcjonerw modeli kolejowych. Sklepy takie s? zreszt? moim zdaniem niewyczerpanym ?rd?em r?nych ciekawych materia?w na dioramy i tereny. W ko?cu ci „kolejarze” dla potrzeb swoich linii kolejowych tworz? ca?y otaczaj?cy je ?wiat!

Ostatnia sugestia wynikaj?ca z moich do?wiadcze? jest taka, ?e je?li kto? decyduje si? oklei? plansze mat? z trawk? powinien u?ywa? kleju z jak najmniejsz? ilo?ci? wody. W zwi?zku z tym wikol nie jest wbrew pozorom najlepszym klejem. Powoduje bowiem, ?e mata staje si? za mi?kka, co utrudnia jej nak?adanie, a ca?a plansza po wyschni?ciu mo?e by? wygi?ta. Z moich do?wiadcze? wynika, ?e najlepiej u?ywa? do tego celu zwyk?ego kleju biurowego do papieru w sztyfcie. Jest to mo?e troch? bardziej pracoch?onne, ale daje lepszy efekt.



Tereny

Pod tym okre?leniem b?dziemy rozumie? np. obszar lasu, winnicy, oazy, bagna, nierwnego terenu tj. zaro?li, czy terenu skalistego, terenu zabudowanego, ale i drogi, ?agodne albo strome wzgrza, wydmy oraz rzeki i innego zbiornika wodnego nawet tak du?ego jak morze.

Teren w kontek?cie tego artyku?u i gier nale?y rozpatrywa? moim zdaniem dwojako.

Pierwsza sprawa to w?a?nie obszar danego terenu, czyli wyra?ne zaznaczenie gdzie przebiega granica danego terenu. Jest to istotne z tego powodu, ?e zwykle tereny wymienione powy?ej wp?ywaj? w jaki? sposb na ruch lub walk? wojsk. Wa?ne jest zatem, czy dane wojsko jest ju? w takim terenie czy jeszcze nie. Obszar takiego terenu trzeba przede wszystkim okre?li? przy terenach typu las, winnica, oaza, bagno, nierwny teren i teren zabudowany.

Na dioramie robi si? to zwykle u?ywaj?c innej posypki, ktr? wykleja si? dany obszar, w przypadku za? ruchomych, czy jak kto woli nastawnych elementw terenu najprostszym rozwi?zaniem jest stosowanie wyci?tych z kolorowego papieru lub materia?u (np. flaneli) obszarw takich terenw, na ktrych umieszcza si? modele wskazuj?ce, jaki rodzaj terenu przedstawia dana powierzchnia. Modelami takimi s? oczywi?cie drzewka dla lasw, palmy dla oaz, kamyki lub np. zielona g?bka imituj?ca zaro?la czy tez budynki dla terenu zabudowanego.

Dla u?atwienia w orientacji r?nych rodzajw terenw mo?na przyj?? konkretn? barw? dla obszarw danego terenu. (Mo?e to by? np. br?z dla lasw, jasno zielony dla oaz, niebieski lub niebiesko zielony dla bagien, i szary dla terenw zabudowanych i skalistych terenw.)

Powy?szego problemu nie ma z terenami typu droga, r?ne wzgrza, wydmy oraz rzeki i inne zbiorniki wodne. Tereny takie samym swoim modelem okre?laj? dok?adnie obszar, jaki zajmuj?.

Na zdj?ciu wida?: A) Elementy rzeki. Na pierwszym planie element z dochodz?c? do rzeki drog? (brd na rzece). Elementy zosta?y wykonane przez modelarza ze sklejki, pomalowane i oklejone na obu brzegach trawk?. W ten sam sposb mo?na wykona? model drogi. B) Odcinki modelu drogi wykonane z r?nych materia?w. Od lewej droga z materia?u, z filcu, z kolejarskiego elementu bruku (z plastiku) oklejonego dodatkowo przez modelarza na obu brzegach trawk?, gotowy odcinek drogi sprzedawany przez angielska firm? z akcesoriami do gier wojennych. C) fragment rzeki przedstawionej na cz??ci A) z kamiennym mostem. Nieco w przesadny sposb przedstawiono problemy, jakie dla grup wojska na wi?kszej podstawce mo?e powodowa? wysoki model elementu terenu.

Wszystkie modele terenu dostosowane do skali 1:72.

Przedstawione elementy terenu s? w?asno?ci? Pracowni Mikromodelarstwa, Historii Wojskowo?ci i Gier Strategicznych STRATEG Warszawa, ul. Mokotowska 55.


Na zdj?ciu wida?: A) Elementy terenu w postaci wzniesienia z EPP oklejonego posypk? z trawy, lasu przedstawionego jako obszar wyci?ty z kolorowego kartonu z postawionymi na nim drzewkami Warhamera, wzniesienia z EPP pomalowanego farb? w sprayu, rzeki jako pasa wyci?tego z kolorowego kartonu. B) Ponownie rzeka jako pas wyci?ty z kolorowego kartonu dochodz?ca do du?ego obszaru wodnego (jezioro, wi?ksza rzeka, morze) rwnie? wykonanego z kolorowego kartonu, Oaza przedstawiona jako obszar wyci?ty z kolorowego kartonu z wbitymi w niego palmami (palmy wykonane prze autora artyku?u z drutu okr?conego grub? nici?, piropusze li?ci z zestawu zaro?li Warhamera), metalowe modele domkw firmy GHQ na kwadratowym obszarze okre?laj?cym wielko?? terenu zabudowanego wyci?tym z kolorowego kartonu, mokrad?a lub bagna przedstawione jako obszar wyci?ty z kolorowego kartonu, pomalowany br?zow? farb? i z wbitymi w niego k?pami traw, kartonowe modele domkw wycinane z gotowego arkusza (stoj? na wielobocznym obszarze terenu zabudowanego).

Wszystkie obszary terenu przymocowane do planszy za pomoc? specjalnej masy klej?cej UHU tac patafix.

Wszystkie modele terenu dostosowane do figurek 15 mm.

Przedstawione elementy terenu s? w?asno?ci? autora artyku?u Jaros?awa Kocznura.


Na zdj?ciu wida?: A) Model elementu terenu w postaci lasu lub raczej pasa drzew wykonany przez modelarza na do?? grubej p?ytce oklejonej trawka i z przyklejonymi na sta?e drzewkami "kolejarskimi". Wida? rwnie?, jakie problemy nawet dla pojedynczej figurki ?o?nierza mo?e powodowa? wysoki model teoretycznie p?askiego elementu terenu. B) model lasu jako obszar wyci?ty z materia?u, z postawionym na nim drzewkiem (prawdopodobnie zachodni typu Warhamer), C) R?ne rodzaje budynkw. Od lewej: naklejony na podstawk? model gotowego domku "kolejarskiego", domek wykonany z kartonu przez modelarza oklejony "kolejarskim" arkuszem imituj?cym ceg??, model ?wi?tyni wykonanej przez modelarza z kartonu i materia?w modelarskich, dwa modele zabudowa? gospodarczych wykonane ze sklejki, zapa?ek, drewnianych patyczkw do grilla lub tym podobnych "materia?w modelarskich".

Wszystkie modele terenu dostosowane do skali 1:72.

Przedstawione elementy terenu s? w?asno?ci? Pracowni Mikromodelarstwa, Historii Wojskowo?ci i Gier Strategicznych STRATEG Warszawa, ul. Mokotowska 55.


Druga spraw? jest kwestia modeli przedstawiaj?cych dany rodzaj terenu.

W tym wypadku znw pos?u?? si? tabelk?, aby w mo?liwie najbardziej przejrzysty sposb przedstawi? te kwesti?.

Tabela porwnawcza mo?liwych modeli terenu.

  • Jedyny model tego typu terenu o ile wiem mo?na tylko dosta? w sklepach „kolejarskich”.
  • Stawianie na planszy i mocowanie do dioramy jak w przypadku drzewek.
TerenOmwienie
Las
  • Drzewka wszelkiego typu naj?atwiej dosta? w sklepach „kolejarskich” za ich jedyn? wad? mo?na uzna? jedynie to, ?e tzw. li?ciaste maj? „li?cie” z g?bki lub posypki przyklejanej do modelu, w zwi?zku z tym przy intensywnym u?ywaniu po??czonym z przenoszeniem materia? ten odkleja si?. Z drzewkami iglastymi nie ma tego problemu.
  • Mo?na te? dosta? w Polsce w sklepach z Warhamerem drzewka zachodnie du?o odporniejsze na transport. Jest to jednak faktycznie jeden rodzaj bli?ej nie okre?lonego drzewa li?ciastego.
  • Mo?na oczywi?cie rwnie? robi? drzewka samemu.
  • Drzewka mo?na stawia? na terenie przedstawiaj?cym obszar lasu (Warhamerowe stoj? same inne wymagaj? raczej jakiej? ma?ej podstawki) lub przymocowywa? je na sta?e do takiego obszaru. W tym wypadku obszar powinien by? zrobiony z grubszej tektury a mo?e nawet ze sklejki. Mo?na te?, (je?li wyposa?ymy je od spodu w szpilk?) wbija? w plansze.
  • Na dioramach drzewka mocuje si? oczywi?cie na sta?e przez ich przyklejenie lub wbicie w podk?ad.
Winnica
Oaza
  • Do tego typu terenu najw?a?ciwszym modelem wydaj? mi si? drzewa palmowe. Mo?na je czasem dosta? w sklepach „kolejarskich”. S? jednak chyba troch? za du?e i niezbyt ?adne. Mo?na te? (w skali 15mm) kupi? metalowe ich modele, np. w firmie Essex.
  • Ja osobi?cie proponuje wykona? je samemu. Pie? robimy z grubego drutu, (aby mc go wygina?), do ktrego przyklejamy grub? nitk? lub cienki sznurek (okr?caj?c wielokrotnie drut). Li?cie mo?na zrobi? z papieru, metalowych li?ci paproci sprzedawanych jako akcesoria w sklepach modelarskich lub gotowych „kapeluszy” li?ci z zestawu Warchamera.
  • Stawianie na planszy i mocowanie do dioramy jak w przypadku drzewek.
Bagno
  • Do tego typu terenu najw?a?ciwszym modelem wydaj? mi si? k?py wysokich traw. Dosta? je mo?na w sklepach „kolejarskich”. Mo?na te? np. niebiesk? powierzchni? obszaru bagna przetrze? lekko br?zow? i zielon? farb? lub w inny modelarski sposb prbowa? odwzorowa? taki teren.
  • Na dioramach mo?na pokusi? si? o wykorzystanie specjalnego ?rodka „kolejarskiego” imituj?cego wod? wylewaj?c go w lekkie zag??bienie wype?nione wcze?niej np. zielon? posypk? i k?pami traw. W tym wypadku mo?liwo?ci jest tyle ile fantazji stanie modelarzowi. Na planszy k?py traw stawiamy jak drzewka.
Zaro?la
  • Zaro?la mog? by? imitowane przez kawa?ki g?bki pomalowanej na zielono lub gumowate modele dost?pne w sklepach „kolejarskich” lub modelarskich. Osobi?cie nie bardzo mi si? one podobaj?, ale to kwestia gustu. Mo?na te? prbowa? robi? je samemu cho?by z obci?tych koron drzewek kolejarskich.
  • Stawianie na planszy i mocowanie do dioramy jak w przypadku drzewek.
Teren skalisty
  • Teren ten mo?na przedstawi? np. poprzez ustawienie ma?ych grupek sklejonych ze sob? kamykw.
  • Mo?na rwnie? oczywi?cie na sta?e wymodelowa? ca?y obszar terenu naklejaj?c na niego kamyczki i wysypuj?c mniej lub bardziej grubym ?wirem, jaki mo?na dosta? w sklepach „kolejarskich” lub ?wirkiem albo piaskiem dla zwierz?t (dla r?nych zwierz?t materia? ten jest mniej lub bardziej drobny).
  • Osobi?cie sprbowa?em kiedy? zrobi? taki teren wysypuj?c chyba piasek dla ??wia na posmarowan? wikolem gaz?. Efekt by? do?? ciekawy.
Teren zabudowany
  • Gotowe budynki (a w?a?ciwie prawie gotowe, bo wymagaj?ce jedynie sklejenia) naj?atwiej dosta? oczywi?cie w sklepach „kolejarskich”. B?d? to jednak g?wnie budynki wsp?czesne lub XIX wieczne, cho? mo?na dosta? tu rwnie? jeden czy dwa zamki i mury obronne. Rwnie? z wiejskimi budynkami mo?e by? problem jest ich, bowiem niewiele.
  • Ostatnio pojawi?a si? w Polsce (za spraw? dystrybutora Main Panzer) do?? du?a i ciekawa oferta domkw z metalu i ?ywicy. S? one jednak dostosowane do mniejszych skali figurek, raczej maksymalnie do 15mm.
  • Teoretycznie przynajmniej ka?dy potrzebny budynek mo?na zrobi? samemu z papieru, zapa?ek, listewek balsy lub sklejki, albo ze wszystkich tych materia?w ??cznie. S? rwnie? dost?pne papierowe arkusze z nadrukowanymi do wyci?cia i sklejenia budynkami lub namiotami.
Droga
  • Gotowe pasy drg a w?a?ciwie ich nawierzchni mo?na oczywi?cie dosta? w sklepach „kolejarskich”. Mo?na jednak rwnie? robi? drogi samemu z papieru, sklejki lub materia?u (np. flaneli).
  • Na dioramach drogi mo?na „modelowa?” w powierzchni dioramy lub tworzy? je przez wysypywanie odpowiedniego pasa piaskiem lub inna posypk?, ktrej struktura i kolor b?dzie najlepiej wed?ug modelarza oddawa? z?udzenie prawdziwej drogi.
  • Na planszach drogi po prostu rozk?adamy ewentualnie mocuj?c je do planszy.
Wzgrze
  • Wszelkiego typu wzgrza zwykle wykonuje si? ze styropianu. Po wyci?ciu po??danego kszta?tu model maluje si? i ewentualnie okleja trawk? w posypce. (W tym celu powierzchni?, ktra chcemy oklei? smarujemy wikolem a nast?pnie wysypujemy na ni? du?a ilo?? trawiastej posypki i mocno dociskamy. Po tym pozostawiamy do wyschni?cia i dopiero wtedy zbieramy zb?dn? posypk?).
  • Du?o lepszym materia?em na wzgrza (zw?aszcza takie, ktre przenosimy a w zwi?zku z tym mog? one ulec uszkodzeniu) wydaje mi si? ostatnio odkryty przeze mnie EPP. Cho? niew?tpliwie jest on dro?szy od klasycznego styropianu.
  • Nie ma jednak ?adnego problemu, je?li tylko nie przeszkadza to graczom, aby wzgrze zaznaczy? po prostu p?askim obszarem wyci?tym z papieru czy materia?u.
  • Wzgrza na dioramach mog? by? modelowane z kawa?kw styropianu tworz?cego sam? powierzchnie dioramy lub te? doklejanie do niej po wyci?ciu. W przypadku plansz k?adzie si? je po prostu na polu bitwy. Mo?na je przymocowywa? do planszy, je?li istnieje prawdopodobie?stwo, ?e b?d? si? przesuwa?. Mo?na to robi? przypinaj?c je nawet od spodu planszy szpilkami o ile tylko mo?liwe jest przebicie si? przez plansze.
Wydma
  • Wydmy robimy i rozmieszczamy jak wzgrza jedyna r?nica jest to, ?e zamiast posypki z trawy powinni?my w tym wypadku u?y? piasku, mo?liwie jak najdrobniejszego w przypadku za? u?ycia farby kolorw piaskowych, a nie szaro?ci (jak przy ska?ach) lub br?zw (imituj?cych kolor ziemi).
  • Rwnie? i w tym wypadku nie ma jednak ?adnego problemu, je?li tylko nie przeszkadza to graczom, aby wydm? zaznaczy? po prostu p?askim obszarem wyci?tym z papieru czy materia?u.
Rzeka
  • Rzek? podobnie jak drog? robimy samemu z papieru, sklejki lub materia?u (np. flaneli).
  • Na dioramach rzeki mo?na „modelowa?” w powierzchni dioramy np. z wykorzystaniem specjalnego ?rodka „kolejarskiego” imituj?cego wod? wylewaj?c go w lekkie zag??bienie wype?nione wcze?niej np. piaskiem a nawet k?pami traw. W tym wypadku mo?liwo?ci jest tyle ile fantazji stanie modelarzowi.
  • Na planszy rzeki rozk?adamy jak drogi.
Inny zbiornik wodny
  • Robimy podobnie jak rzek? tyle tylko, ?e model rzeki b?dzie przypomina? drog?, a inne zbiorniki wodne b?d? po prostu du?? powierzchni?. Ich kszta?t mo?e by? uzale?niony czy b?d? symbolizowa? np. jezioro na ?rodku pola walki czy te? du?y zbiornik wodny (taki jak wielka rzeka, zalew, zatoka czy nawet morze) na jednym z brzegw pola walki.
P?ot, murek
  • Takie elementy terenu mo?na oczywi?cie rwnie? kupi? w sklepach „kolejarskich", ale najpro?ciej i najtaniej chyba zrobi? je samemu z zapa?ek czy listewek w przypadku p?otw, a ma?ych kamyczkw w przypadku murkw. Murki (ceglane) mo?na robi? te? ze styropianu lub balsy i ewentualnie okleja? je arkuszami z pomalowanymi wzorami cegie? lub kamieni, jakie mo?na znw dosta? w sklepach „kolejarskich”.
?ywop?ot
  • ?ywop?oty mo?na oczywi?cie (tak jak prawie wszystko) kupi? w sklepach „kolejarskich” Mo?na te? prbowa? robi? je samemu np. z g?bki.
Pole uprawne
  • Ten element terenu mo?na w?a?ciwie tworzy? tylko samemu i to w?a?ciwie wy??cznie wed?ug w?asnej fantazji.




Jeszcze kilka uwag o trenach

Z czego robi? tereny w?a?ciwie napisa?em ju? w powy?szej tabeli. Pozwol? sobie, zatem zwrci? tu jedynie uwag? na pewne aspekty techniczno-praktyczne terenw.

Pierwsz? spraw? s? obszary terenw ruchomych (nastawnych), cho? w odniesieniu np. do rzek i drg odnosi si? to do samych modeli terenw. Moim zdaniem powinny one by? jak najbardziej p?askie, aby z jednej strony nie odcina? si? od powierzchni planszy tworz?c wra?enie wzniesie? z drugiej za?, aby u?atwi? poruszanie przez nie wojsk i unika? ?miesznych sytuacji wizualnych, kiedy oddzia? znajduj?cy si? na jednej wsplnej podstawce cz??ci? figurek wisi w powietrzu, bo wszed? cz??ciowo na teren, ktrego obszar jest zrobiony z grubszego materia?u.

Kolejn? spraw? jest przymocowanie ruchomego obszaru terenu i modeli go odwzorowuj?cych do planszy powierzchni. Problemu nie ma, kiedy jest on na tyle ci??ki, ?e nie b?dzie si? on przesuwa? po planszy, je?li jednak tak nie jest to przydaje si? jakie? jego przymocowanie. Jest to wbrew pozorom pewien problem, zw?aszcza, je?li chcemy zachowa? pewn? wizualn? estetyk? pola walki.

Sposobw na ten problem znalaz?em jak na razie kilka, ale wci?? poszukuj? nowych rozwi?za?. Przedstawi? jednak na razie te, ktre dotychczas prze?wiczy?em.

Du?? zalet? mog? wykaza? w tym zakresie obszary z materia?u. Mog?, bowiem „zaczepia? si?” z trawk? lub materia?em stanowi?cym powierzchnie planszy i w ten sposb uniemo?liwia? przesuwanie si? obszaru po planszy.

Najprostszym sposobem samego przypinania, o ile tylko w plansze mo?na co? wbija?, jest mocowanie obszarw terenu za pomoc? szpilek lub pinesek. Pineski s? o tyle lepsze, ?e s? w miar? p?askie. Nie daje to mo?e najlepszego efektu wizualnego, ale jest proste i szybkie. W my?l tej samej zasady, a z lepszym efektem wizualnym, mo?na mocowa? wzniesienia poprzez wbijanie w nie szpilek od spodu planszy.

Lepszym wizualnie wariantem powy?szego pomys?u mocowania obszarw terenu jest przypinanie go przy pomocy modeli (drzewa, k?py traw itp.), ktre w tym wypadku musz? posiada? przymocowane od spodu ma?e gwo?dziki lub kawa?ki szpilki umo?liwiaj?ce przebicie si? przez obszar terenu i wbicie w plansze. Jest to oczywi?cie mo?liwe tylko w przypadku, je?li obszar terenu jest zrobiony z papieru, cienkiego kartonu lub materia?u a plansza z materia?u, w ktry mo?na si? do?? ?atwo wbi?.

Ostatnio eksperymentuj? z jeszcze jednym pomys?em, jakim jest przyklejanie obszarw terenu do planszy za pomoc? specjalnej masy klej?cej takiej jak UHU tac patafix. Jej zalet? jest to, ?e mo?na jej u?ywa? wielokrotnie a odklejanie nie jest wielkim problemem.

Na zako?czenie mo?e oczywista uwaga, ale i tak pozwol? sobie j? umie?ci?. Wszelkie lekkie modele terenw takie, jak np. papierowe domki, mog? nam si? ?atwo przewraca? czy przesuwa? na planszy, je?li wi?c jest to tylko mo?liwe dobrze jest je doci??y? nawet o?owianym ci??arkiem w?dkarskim, oczywi?cie w sposb maksymalnie ukryty. To samo dotyczy p?otw czy ?ywop?otw, ktre mo?na doci??y? jednocze?nie ozdabiaj?c model dodaj?c jakie? kamyki lub wy?ej wspomniane ci??arki udaj?ce polne kamienie.



Na zako?czenie

Mam nadzieje, ?e powy?szy artyku? przynajmniej dla niektrych czytelnikw oka?e si? ciekawy i przyniesie im jakie? nowe informacje przydatne do „zabawy w wojsko”.

Je?eli kto? chcia?by uzyska? dodatkowe wyja?nienia lub informacje ch?tnie, w miar? mo?liwo?ci, ich udziel?. Sugeruje jednak od razu, ?e w takim wypadku lepsze by?oby za?o?enie stosownego tematu na Forum, ni? kontakty za pomoc? komentarzy do artyku?u. Prosz? jedynie o ewentualne zasygnalizowanie w komentarzach powstanie takiego tematu.

Tak jak napisa?em na wst?pie mam nadzieje, ?e artyku? ten b?dzie pierwszym z pewnego cyklu, nie jestem jednak w stanie powiedzie?, jak szybko pojawi si? kolejny artyku? z tego cyklu.



Bardzo serdecznie dzi?kuj? Pracowni Mikromodelarstwa, Historii Wojskowo?ci i Gier Strategicznych STRATEG Warszawa, ul. Mokotowska 55 za udost?pnienie dioram i modeli i umo?liwienie wykonania ich zdj?? jako przewa?aj?cej cz??ci materia?u ilustracyjnego do artyku?u.

Komentarze

Pon 04 Lip, 2005 Go?? napisał:
Bardzo fajny artyku?. Szczeglnie dla pocz?tkuj?cych :)

Pi± 17 Cze, 2005 Jarek napisał:
Witam
Co do cen nie o?mieli?em si? ich poda? ze wzgl?du na szalej?cy u nas kapitalizm przejawiaj?cy si? miedzy innymi tym, ?e w dwch sklepach (nie powiem, ?e nawet na jednej ulicy, ale na pewno w jednym mie?cie) ceny tego samego produktu mog? by? bardzo r?ne. Sam w tym tygodniu znalaz?em dwa sklepy w ktrych cena tego samego artyku?u r?ni?a si? o 1/8 czyli 12,5%!
Moja metoda przy wszelkich zakupach (cho? mo?e nieco czasoch?onna) jest nast?puj?ca szukam miejsc gdzie dany towar mo?na dosta? (sklepy, internat) i sprawdzam tam ceny, po czym zwykle wybieram najta?sze miejsce.
Co do plansz z heksw, to zauwa?y?em ten temat na Forum ale niestety ju? po oddaniu tekstu artyku?u Marcinowi Gaw?dzie. My?l? jednak, ?e mo?na ten temat zmie?ci? w istniej?cym omwieniu. Dla mnie takie heksy najlepiej chyba by?oby wykonywa? z EPP styropian ma bowiem za du?o wad. Musi by? raczej grubszy (przynajmniej 1cm), jest kruchy i delikatny (wgniecenia itp.). Nie znam "spienionego PCF" o ktrym mowa na Forum, ale podejrzewam ?e mo?e by? podobne do EPP. To tajemnicze (dla mnie) EPP wygl?da jak styropian i takie te? jest w ci?ciu natomiast poza tym nie przypomina w niczym styropianu. Wygina si? nie ?ami?c, nie kruszy przy ci?ciu ani w u?yciu jest sprzedawane w arkuszach r?nej grubo?ci bodaj?e od 2mm (i taki wystarczy?by moim zdaniem w zupe?no?ci na heksy). Cena zale?y od grubo?ci arkusza. Ja za arkusz 100cm x 80cm grubo?ci 10mm p?aci?em co? ponad 30 z?otych ale to najwi?kszy i prawie najgrubszy arkusz.
Jarek
PS.
Dzi?kuj? za pozytywn? ocen? artyku?u.

Czw 16 Cze, 2005 jethro napisał:
Zgadzam si? ca?kowicie. Wyczerpuj?ce podej?cie do tematu. Mnie zabrak?o tylko odniesienia do plansz na hexach (w Polsce ma?o popularne jak narazie ale na zachodzie wr?cz przeciwnie (np. Micro Armour na hexach systemu Terrain Maker firmy GHQ). Pisz? o tym poniewa? ostatnio zg??bia?em ten temat. Mo?e kiedy? napisz? o tym artyku? jak czas pozwoli. Bardzo te? mi si? spodoba?y zdj?cia pomieszczenia na wysuwane makiety :)

Czw 16 Cze, 2005 Bogus_law napisał:
?wietny artyku?, wed?ug mnie przyda?oby si? umie?ci? przyk?adowe ceny materia?w. Przyda?oby si? to graczom w okre?leniu bud?etu a nie ka?dy ma pod r?k? market budowlany gdzie mo?e sprawdzi?.
Z niecierpliwo?ci? oczekuj? artyku?u o przepisach, mam nadzieje, ?e wywo?a on dyskusje na ten temat.


Dodaj komentarz