.:Wargaming Zone:. - serwis wargamingowy - .:Artykuł - Organizacja i umundurowanie armii bawarskiej w latach 1799-1815:.
Wargaming Zone     
¦roda godzina 08:16,
17 paĽdziernik 2018

Organizacja i umundurowanie armii bawarskiej w latach 1799-1815
Data: Czw 05 Sty, 2006
Autor: Jan Snopkiewicz
Ostatni z artyku?w prezentujacy armi? bawarsk? w okresie wojen napoleo?skich

Piechota

Kawaleria

Artyleria i in?ynierowie

Generalicja i sztaby

Sztandary

Zako?czenie i tabela jednostek

Przypisy

Ilustracje



Za??cznik:


Orde de battalie dla wojsk bawarskich.rar (10,7KB)



Awangardowe jak na swoje czasy mundury Rumforda nie wytrzyma?y powszechnej krytyki. By?y niepopularne w?rd ?o?nierzy i oficerw. Ponadto Bawaria sprzymierzy?a si? z Francj?, co wymusi?o na niej dostosowanie swojej armii do wymogw swojego sojusznika. Taki stan rzeczy nie mg? trwa? zbyt d?ugo. W 1799 roku dokonano prze?omowej reformy armii bawarskiej zarwno w umundurowaniu jak i w organizacji.



Piechota

W 1799 roku piechota bawarska przesz?a reorganizacj?. Pu?ki zmieni?y nazwy, niektre przekszta?cono a jeszcze inne rozwi?zano:

stara nazwa nowa nazwa (numeracja wprowadzona w 1806 roku) – numery pu?kw po 1806 roku w nawiasach
1. pu?k grenadierw (gwardia)(1) Linien-Infanterie-Leib-Regiment
2. pu?k grenadierw ,,Kurprinz”(2) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Kurprinz”
3. pu?k grenadierw ,,Graf Ysenburg” rozwi?zany w 1799 roku
4. pu?k grenadierw ,,Baden” rozwi?zany w 1799 roku
1 pu?k fizylierw ,,Herzog von Zweibrucken”(6) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Herzog Wilhelm”
2 pu?k fizylierw ,,Prinz Wilhelm von Brikenfeld”(3) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Herzog Karl”
3 pu?k fizylierw ,,Rodenhausen”(9) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Graf von Ysenburg”
4 pu?k fizylierw ,,de la Motte”(11) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Schlossberg”
5 pu?k fizylierw ,,von Wahl”(4) Linien-Inafanterie-Regiment ,,vacant von Weichs”
6 pu?k fizylierw ,,Pfalzgraf Max”(8) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Herzog Pius”
7 pu?k fizylierw ,,von Zedtwitz” rozwi?zany w 1799 roku
8 pu?k fizylierw ,,von Rambaldi”(7) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Zedtwitz-Stengel”
9 pu?k fizylierw ,,von Weichs”(5) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Graugeben”
10 pu?k fizylierw ,,Joseph Hohenhausen” rozwi?zany w 1799 roku
11 pu?k fizylierw ,,von Preysing”(10) Linien-Inafanterie-Regiment ,,von Junker”
12 pu?k fizylierw ,,von Balderbusch”rozwi?zany w 1799 roku
13 pu?k fizylierw ,,Moritz von Isenburg” rozwi?zany w 1799 roku
14 pu?k fizylierw ,,von Kling” rozwi?zany w 1799 roku
1 pu?k lekkiej piechoty (feldjeger) ,,von Schweicheldt” utworzono 1 batalion piechoty lekkiej ,,Metzen“ i 2 batalion piechoty lekkiej ,,Clossmann
2 pu?k lekkiej piechoty (feldjeger) ,,Furt Ysenburg” utworzono 3 batalion lekkiej piechoty ,,Salern“ i 4 batalion piechoty o tej samej nazwie




PIECHOTA LINIOWA

Po reorganizacji bawarska piechota liniowa liczy?a 11 pu?kw piechoty.

W 1803 roku utworzono 12 pu?k piechoty „von Lowenstein Wartheim”.

W 1805 roku armia bawarska wzbogaci?a si? o nowo sformowany 13 regiment piechoty liniowej.

W 1806 roku 11 regiment piechoty przeniesiono do armii Wielkiego Ksi?stwa Bergu. W tym samym roku rozwi?zano 12 pu?k piechoty ze wzgl?du na powsta?y w tej jednostce bunt (numer 12 by? od tej pory ,,wykl?ty” w ca?ej armii). Jednocze?nie utworzono 14 regiment piechoty.

W 1807 roku powsta? nowy, 11 pu?k piechoty.

W 1811 roku rozwi?zano 11 regiment piechoty liniowej, numerem tym oznaczony zosta? dotychczasowy 13 pu?k piechoty; 14 pu?k zmieni? swj numer na 13 (w numeracji pu?kw brakowa?o 12 regimentu).

Wreszcie w 1814 roku sformowano 12 i 14 pu?k piechoty liniowej.

Do 1806 roku ka?dy pu?k sk?ada? si? z dwch batalionw o sze?ciu kompaniach ka?dy (dwie kompanie grenadierskie i cztery kompanie fizylierskie). Ka?da kompania liczy?a 130-140 ?o?nierzy. W ka?dej kompanii znajdowa?o si? 20 tyralierw.

W 1806 roku pu?ki rozbudowano o batalion zak?adowy sk?adaj?cy si? z czterech kompanii fizylierskich.

W 1811 roku sk?ad batalionw liniowych zmieni? si? znacznie – w miejsce jednej z kompanii grenadierskich utworzono kompani? lekk?, uzbrojon? w sztucery. Utworzono j? z po??czonych si? strzelcw ka?dej kompanii. Taki stan rzeczy przetrwa? do 1815 roku, poza okresem po kampanii 1812 roku, kiedy to liczebno?? regimentw zbli?ona by?a do pojedynczego batalionu.

Sami grenadierzy, w przeciwie?stwie do praktyki stosowanej w wielu armiach (g?wnie niemieckich), nie byli formowani w osobne bataliony. Kompanie te maszerowa?y na polu bitwy razem ze swoimi macierzystymi pu?kami piechoty.

Po 1799 roku dosz?o do reformy umundurowania.

Niepopularna kurtka Rumforda zast?piona zosta?a jasnoniebieskim ?abotem. Podobnie jak w przypadku kurtek Rumforda, nowy strj rwnie? wyst?powa? w dwch wersjach – o krtszych po?ach dla ?o?nierzy i podoficerw oraz wersji z d?u?szymi po?ami przeznaczonej dla oficerw.

Pu?ki rozpoznawano po kolorze ko?nierzy, mankietw i wy?ogw oraz po kolorze guzikw. Po?y by?y zawsze w kolorze czerwonym. W 1814 roku ujednolicono kolor wy?ogw, mankietw i ko?nierzy – od tej pory by?y one w czerwone, pu?ki poznawano po numerach wygrawerowanych na miedzianych guzikach. Oficerowie ko?nierze i mankiety mieli obszyte w kolorze srebrnym lub z?otym (w zale?no?ci od regimentu i koloru guzikw). Dodatkowo rang? oficersk? rozr?niano po ilo?ci belek na ko?nierzu rwnie? w kolorach srebrnym lub z?otym w zale?no?ci od regimentu.

Pu?ki 1 i 2 do 1814 roku (do czasu utworzenia Grenadier-Garde-Regiment) mia?y srebrne obszycia dziurek na guziki.

Wprowadzono s?ynne nakrycie g?owy – Raupenhelm. W piechocie wyst?powa? w dwch wersjach – dla szeregowcw i kaprali grzbiet zrobiony by? ze skry czarnej owcy, podoficerowie i oficerowie nosili kaski z grzbietem ze skry nied?wiedzia.

Na froncie he?mu umocowana by?a z?ota, owalna p?ytka z wygrawerowan? cyfra elektorsk? (od 1806 roku krlewsk?). Kompanie grenadierskie z lewej strony he?mu umocowane mia?y czerwone kity, kompanie lekkie w tym miejscu mia?y kit? zielon?. Oficerowie w miejscu owalnych, mosi??nych p?ytek przytrzymuj?cych paski na kasku, umocowane mieli z?ote g?owy lwa.

Raupenhelm by? nieproporcjonalnie wysoki i masywny. He?m by? wyrazem sprzeciwu wobec reform Rumforda. Poza funkcj? czysto ozdobn? pe?ni? rwnie? funkcje ochronn? – by?a bardzo odporny na ciosy broni? bia??, ponadto u?ywano go te? jako dodatkowego zasobnika na rzeczy osobiste.

Oficerowie do 1805 roku w miejsce Raupenhelmu nosili bicorny.

Noszono bia?e spodnie, czarne kamasze z czarnymi guzikami (niektrzy ?o?nierze nosili jednak guziki miedziane jako wyraz mody).

Na wyposa?eniu szeregowego piechura znajdowa? si? muszkiet lub sztucer (dla kompanii lekkich) i tasak. Do 1804 roku podoficerowie nosili szpontony; potem karabiny. Oficerowie nie mieli karabinw, a ich g?wnym uzbrojeniem by?a szabla oficerska.

Do 1808 roku ?o?nierze nosili skrzane torby przewieszane na bia?ym pasie przez prawe rami?, czarn? ?adownic? na bia?ych pasach (u grenadierw z wizerunkiem granatu) oraz bia?? saszetk? na bia?ym pasie, do tego manierk?. Rozkazem z 10 stycznia 1808 roku w miejsce toreb i saszetek wprowadzono tornistry wzorowane na francuskich. Kompanie lekkie na ?adownicach nosi?y wizerunek rogu ?owieckiego.

Saperzy nosili strj grenadierw. Wyr?nikiem by?y dwa czerwone epolety na ramionach, dwa skrzy?owane toporki wyszyte na r?kawach, d?ugi, bia?y fartuch z ciel?cej skry oraz obowi?zkowo noszona broda.

Dobosze i muzykanci nosili kurtki takie jak piechota liniowa. R?nili si? tym, ?e wy?ogi, przd ko?nierza i mankiety obszyte mieli kolorem ??tym lub bia?ym (w zale?no?ci od pu?ku). Ponadto mieli naramienniki wype?nione kolorem pu?kowym, na ktrym widnia?a cyfra elektorska (od 1806 roku – krlewska), wszystko obszyte kolorem ??tym lub bia?ym. Ponadto na r?kawach wyszyte by?y bia?e lub ??te wzory ?amanych linii przypominaj?cych daszki. Niektrzy muzycy nosili dodatkowo czerwone kity z lewej strony kasku. Obr?cze b?bnw pomalowane we wzory bia?o-b??kitne, na b?bnach wygrawerowana cyfra elektorska/krlewska.

Konie oficerskie wyposa?one by?y w siod?a w kolorach pu?kowych obszyte na z?oto lub srebrno. Od 1810 roku wszystkie siod?a by?y w kolorze czerwonym ze srebrnymi obszyciami.

Sami oficerowie nosili bia?e r?kawiczki i laseczk?, ktrej dekoracje wskazywa?y na rang? danego oficera. Ponadto do 1812 roku u?ywali oni szarf oficerskich w kolorach bia?ym i b??kitnym. Po 1812 roku w ich miejsce wprowadzono ryngrafy jako oznaczenia rangi.

Piechota wyposa?ona by?a w popielate, dwurz?dowe p?aszcze.

A oto kolory pu?kowe:

Nazwa pu?kuKolor pu?kowy [2]Kolor guzikw
(1) Linien-Infanterie-Leib-Regiment (od 1811 roku ,,Konig regiment“)czarny (od 1802-czerwony)srebrne (bia?e)
(2) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Kurprinz” (od 1806 roku ,,Kornprinz“)czarny (od 1802-czerwony)z?ote (??te)
3) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Herzog Karl” (od 1806 ,,Prinz Karl“czerwony (od 1806 bia?e obszycie ko?nierza)z?ote (??te)
(4) Linien-Inafanterie-Regiment ,,vacant von Weichs” (od 1806 ,,Salern“, od 1811 ,,Sachsen-Hildburghausen“)jasno??ty (od 1806 czerwone obszycia)srebrne (bia?e)
(5) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Graugeben” (od 1800 ,,von Preysing“)r?owy z czerwonymi obszyciami srebrne (bia?e)
(6) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Herzog Wilhelm”czerwony (od 1806 bia?e obszycia)srebrne (bia?e)
(7) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Zedtwitz-Stengel” (od 1804 ,,von Morawitsky“, od 1806 ,,Lowenstein-Wertheim“)bia?y (od 1803 roku kolor zmieniony na r?owy)z?ote (??te)
(8) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Herzog Pius”jasno??ty (od 1806 czerwone obszycia)z?ote (??te)
(9) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Graf von Ysenburg” jasnoczerwony (od 1806 ??ty z czerwonymi obszyciami, ko?nierze czerwone)z?ote (??te)
(10) Linien-Inafanterie-Regiment ,,von Junker” (od 1800 ,,Pompei-Dalwigk, od 1804 ,,Junker“)karmazynowy (od 1806 ??ty z czerwonymi obszyciami, ko?nierze czerwone)srebrne (bia?e)
(11) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Schlossberg” (przeniesiony do armii Wielkiego Ksi?stwa Bergu w 1806 roku), ponownie sformowany w 1807 roku jako ,,von Kinkel”, ostatecznie rozformowany w 1811 roku, numer 11 zosta? przyznany dotychczasowemu pu?kowi 13. pomara?czowy (1807-1811 zielony z czerwonymi obszyciami, ko?nierz czerwony)z?ote (??te)
(12) Linien-Inafanterie-Regiment ,,Lowenstein-Wertheim“ (powsta?y w 1803 roku, rozwi?zany w 1806), ponownie sformowany w 1813 roku.Pomara?czowy (1814 czerwony) srebrne (bia?e)
(13) Linien-Inafanterie-Regiment (powsta?y w 1805 roku), przenumerowany na 11 pu?k piechoty w 1811 roku)czarny z czerwonymi obszyciami, czerwony ko?nierzsrebrne (bia?e)
(14) Linien-Inafanterie-Regiment (powsta?y w 1806 roku, przemianowany na 13 pu?k piechoty w 1811 roku), sformowany ponownie w 1814 roku czarny z czerwonymi obszyciami, czerwony ko?nierz z?ote (??te)
(15) Linien-Inafanterie-Regiment (powsta?y w 1814 roku)czerwony z?ote (??te)
(16) Linien-Inafanterie-Regiment (powsta?y w 1814 roku) czerwony z?ote (??te)




PIECHOTA LEKKA – BATALIONY PIECHOTY LEKKIEJ

W 1799 roku 1 i 2 pu?k feldjegrw przekszta?cono w cztery osobne bataliony piechoty lekkiej.

W 1803 roku utworzono 5 i 6 bataliony piechoty lekkiej

W 1806 roku w sk?ad 5 batalionu piechoty lekkiej w??czono batalion piechoty norymberskiej.

W 1808 roku z batalionu strzelcw tyrolskich utworzono 7 batalion piechoty lekkiej.

W 1813 roku 3 batalion piechoty lekkiej po??czono z pu?kiem z Wurzburga i utworzono nowy – 12 pu?k piechoty liniowej.

W 1814 roku 6 batalion piechoty lekkiej po??czono z frankfurckim pu?kiem piechoty i utworzono 14 pu?k piechoty liniowej.

W 1815 roku 4 i 5 batalion piechoty liniowej po??czono i utworzono 16 pu?k piechoty liniowej.

Ka?dy batalion liczy? pocz?tkowo 6 kompanii piechoty - 5 fizylierskie i 1 tyralierska uzbrojona w sztucery. W 1811 roku jedn? z kompanii fizylierskich przekszta?cono w kompani? karabiniersk?. Liczebno?? kompanii wynosi?a oko?o 120 ?o?nierzy.

W 1799 roku bataliony lekkie przyj??y na wyposa?enie kurtki o takim samym kroju jak w piechocie liniowej. Kurtki by?y w kolorze jasnozielonym (od 1809 roku ciemnozielonym). Wy?ogi i mankiety w kolorze czarnym z czerwonymi obszyciami. Ko?nierze i guziki w kolorze pu?kowym. Po?y czerwone. Bataliony r?ni?y si? kolorem ko?nierzy i guzikw.

Lekka piechota zaadaptowa?a rwnie? Raupenhelmy. Kompania tyralierska po lewej stronie kasku umocowan? mia?a zielon? kit?. Utworzone w 1811 roku kompanie karabinierskie mia?y w tym miejscu kit? czerwon?. Strj uzupe?nia?y szare spodnie, czarne kamasze i trzewiki.

Piechota lekka nie mia?a na swoim utrzymaniu doboszy. Ich miejsce zajmowali tr?bacze, ktrych mundur poza cechami charakterystycznymi dla lekkiej piechoty wygl?da? tak samo, jak mundur doboszy w piechocie liniowej.

Oficerowie, podoficerowie i saperzy poza cechami wyr?niaj?cymi piechot? lekk?, tak jak w pu?kach piechoty liniowej.

Wyposa?enie jak w piechocie liniowej – pasy wyposa?enia bia?e, muszkiety (lub w kompaniach tyralierskich –sztucery). Do 1808 roku skrzane torby, potem plecaki. Popielate p?aszcze.

A oto kolory batalionowe i historia poszczeglnych jednostek:

Nazwa batalionukolor ko?nierzakolor guzikw
(1) Leichte-Inafanterie-Battalion ,,Metzen”
od 1807 roku - ,,Habermann”
od 1809 ,,Gedoni”
od 1811 ,,Hertling” potem ,,Fiok”
od 1815 ,,Fortis”
czerwonysrebrne (bia?e), od 1804 z?ote (??te)
(2) Leichte-Inafanterie-Battalion ,,Clossmann”
od 1804 ,,Vincenti”
od 1805 ,,Ditfurth”
od 1808 ,,Wreden”
od 1811 ,,Trauberg” potem ,,Merz”
od 1815 ,,Rebus”
czerwonysrebrne (bia?e)
(3) Leichte-Inafanterie-Battalion ,,Salern”
od 1804 ,,Preysing”
od 1808 ,,Brenclau”
od 1811 ,,Scherer”
1813 – po??czony z 1 i 2 batalionem wurzburskiego pu?ku piechoty – tworzy nowy, 12 pu?k piechoty liniowej.
czarny z obszyciami czerwonymiz?ote (??te), od 1804 srebrne (bia?e)
(4) Leichte-Inafanterie-Battalion ,, 2-te Salern”
od 1804 ,,Stengel”
od 1806 ,,Zoller”
od 1807 ,,Wreden”
od 1809 ,,Donnersberg”
od 1810 ,,Theobald”
od 1813 ,,Cronegg”
1815 przekszta?cony w pierwszy batalion 16 pu?ku piechoty liniowej.
czarny z obszyciami czerwonymiz?ote (??te)
(5) Leichte-Inafanterie-Battalion ,, de la Motte”
1806 – w??czony batalion norymberskiej piechoty
od 1807 ,,Dalwigk“
od 1808 ,,Buttler”
od 1812 ,,Herrmann”
od 1814 ,,Treuberg”
1815 – przekszta?cony w drugi batalion 16 pu?ku piechoty liniowej.
karmazynowe wy?ogi, ko?nierz i mankiety do 1806 roku – od tej pory wy?ogi i mankiety czarne z czerwonymi obszyciami, ko?nierz ??ty z czerwonymi obszyciamisrebrne (bia?e)
Leichte-Inafanterie-Battalion ,, Lessel”
od 1804 ,,Weinbach“
od 1806 ,,Taxis“
od 1809 ,,La Roche“
od 1812 ,,Palm”
1814 ,,Flad”, potem po??czony z Frankfurckim pu?kiem piechoty utworzy? 14 pu?k piechoty liniowej.
karmazynowe wy?ogi, ko?nierz i mankiety do 1806 roku – od tej pory wy?ogi i mankiety czarne z czerwonymi obszyciami, ko?nierz ??ty z czerwonymi obszyciamiz?ote (??te)
Leichte-Inafanterie-Battalion ,,Gunther“ – utworzony w 1808 roku z oddzia?u strzelcw Tyrolskich, rozwi?zany w 1811 roku.b??kitny z obszyciami czerwonymisrebrne (bia?e)




PIECHOTA LEKKA – BATALION STRZELCW TYROLSKICH (TIROLEIR-JAEGER-BATTALION)

W 1806 roku do Bawarii w??czono Tyrol – dotychczasowe terytorium Austrii. Na mocy rozkazu z 7 maja 1807 roku sformowano batalion strzelcw Tyrolskich, pe?ni?cy funkcje garnizonowe w Trento, Brixen i Innsbrucku. Batalion liczy? 4 kompanie fizylierw po 120 ?o?nierzy w ka?dej kompanii. W ka?dej znajdowa?o si? 20 tyralierw uzbrojonych w sztucery. Batalion rozformowano w 1808 roku i przekszta?cono w 7 batalion piechoty lekkiej

Oddzia?y pocz?tkowo umundurowane by?y w jednorz?dowe ciemnoszare kurtki, z b??kitnymi ko?nierzami i mankietami, zielonymi po?ami z obszyciami b??kitnymi. Zielone paski na ramionach obszyte na b??kitno. P?niej strzelcy nosili kurtki o takim samym kroju, ale w kolorze ciemnozielonym z b??kitnym ko?nierzami i mankietami. Po?y w kolorze kurtki obszyte na b??kitno.

Oficerowie nosili kurtki z d?u?szymi po?ami, ponadto posiadali srebrne obszycia ko?nierzy.

Spodnie szare, krtkie, czarne kamasze i trzewiki. Oficerowie buty oficerskie.

Na g?owie czarne czako bez ozdb. Oficerowie nosili czaka z dwoma ozdobnymi, bia?ymi obr?czami na szczycie czaka, podoficerowie mieli jedn? tak? obr?cz, ?o?nierze nie posiadali jej. Od frontu wyszycia w kolorze bia?ym. Tyralierzy do czak przymocowane mieli zielone kity.

Wyposa?enie jak w piechocie liniowej: pasy na uzbrojenie i wyposa?enie – czarne. Do 1808 roku noszono skrzan? torb? przewieszan? przez prawe rami?. Na krtko przed rozformowaniem batalionu w miejsce toreb wprowadzono tornistry.

?o?nierze wyposa?eni w muszkiety (lub dla tyralierw – sztucery) i tasaki.



PIECHOTA LEKKA – OCHOTNICZE BATALIONY STRZELCW PIESZYCH (FREIWILLIGES JAEGER CORPS ZU FUSS)

Pomi?dzy 1800 a 1805 rokiem istnia?y ochotnicze oddzia?y strzelcw pieszych. Wkrtce jednak zosta?y one w??czone w sk?ad batalionw lekkiej piechoty.

W 1805 roku Oberst Graf Oberndorff sformowa? jednostki ochotniczych strzelcw pieszych i konnych. Rekrutowa?y si? one g?wnie z my?liwych i strzelcw wyborowych. Oddzia?y sformowano z my?l? o t?umieniu niepokojw w Tyrolu. Po st?umieniu powstania jednostki rozformowano. Ponownie si?gni?to po nie w 1813 roku gdy starano si? o uzupe?nienie strat po katastrofalnej kampanii 1812 roku. Sformowane bataliony liczy?y 6 kompanii – 4 fizylierskie, grenadiersk? i tyraliersk?.

Jak wynika z dost?pnych ?rde?, w latach 1805-1809 ?o?nierze s?u??cy w tej formacji nosili zielone, jednorz?dowe kurtki z ??tymi ko?nierzami oraz obszyciami kurtki i mankietw. Spodnie w kolorze kurtki z jednym, d?ugim, ??tym lampasem. Czarne, krtkie kamasze lub buty oficerskie. Na g?owie nosili czarne kapelusze z pirem b??kitno-bia?ym (wed?ug Leinharta kaski takie jak w piechocie). Oporz?dzenie w kolorze czarnym. Uzbrojenie stanowi?y sztucery.

W 1813 roku sformowano nowe jednostki. Z braku pieni?dzy ?o?nierze sami musieli zadba? o uszycie munduru st?d trudno jest mwi? o jednolitym umundurowaniu w tej formacji. Wed?ug przepisw nosili zielone, jednorz?dowe kurtki z ??tymi ko?nierzami. ??te obszycia mankietw i po?w i samej kurtki. Grenadierzy na ramionach czerwone pagony, tyralierzy pagony zielone. Oficerowie wyr?niali si? ryngrafami i z?otymi belkami na ko?nierzach. Spodnie w kolorze kurtki z ??tym lampasem noszone na krtkie czarne kamasze i czarne trzewiki. Krtkie, czarne buty noszone przez oficerw.

Na g?owie czako ze z?otymi, ozdobnymi sznurkami (czerwonymi u grenadierw i zielonymi u tyralierw. Na czubku bia?o - b??kitna kita, oficerowie kity zielone tak jak tyralierzy. Grenadierzy kity czerwone. Oficerowie – z?ota obr?cz na szczycie czaka.

?rd?a r?ni? si? co do koloru pasw. Otto von Pivka podaje, ?e by?y one czarne, z oryginalnych plansz z epoki wynika jednak, ?e jedynie kompania tyralierska mia?a oporz?dzenie czarne, reszta za? bia?e.

Jasnoszare p?aszcze, tasaki, sztucery (wszystkie kompanie).



LEKKA PIECHOTA – ODDZIA? STRZELCW GRSKICH (GEBIRGSSCHUTZEN CORPS)

Od 1805 roku planowano utworzenie osobnego oddzia?u strzelcw grskich. Jednostki utworzono rozkazem z 7 maja 1809 roku. Od 14 pa?dziernika 1809 roku oddzia? zosta? wyznaczony na za?og? Monachium w obawie przed powsta?cami tyrolskimi. W 1811 roku dosz?o do rozwi?zania jednostki.

Pocz?tkowo ze wzgl?du na oszcz?dno?ci, jedynym elementem wyr?niaj?cym te formacj? by? kapelusz z pirem b??kitno-bia?ym. Od 8 maja 1809 roku ?o?nierze otrzymali mundury bardzo podobne do ochotniczych oddzia?w strzelcw. Ciemnozielona, jednorz?dowa kurtka z ??tymi obszyciami. Jedyn? r?nic? (jak wynika z rycin z epoki) by? ??ty kolor mankietw. Reszta umundurowania jak dla ochotniczych oddzia?w strzelcw. Uzbrojenie stanowi?y sztucery.



PIECHOTA LEKKA – BATALIONY JEGRW

W 1815 roku w miejsce rozformowanych batalionw lekkiej piechoty utworzono dwa bataliony jegrw. W batalionie znajdowa?a si? kompania karabinierska i 5 fizylierskich.

Na g?owie Raupenhelm taki jak w piechocie liniowej, z wygrawerowanym napisem na frontowej obr?czy: ,,1 tes (2 tes) JAEGER BATAILLON”. Kompania karabinierska z lewej strony he?mu nosi?a zielon? kit?. Kurtki jak w piechocie liniowej (jasnoniebieskie). Zielone ko?nierze, mankiety, wy?ogi i po?y. Miedziane guziki z numerem batalionu. Zielone spodnie, krtkie czarne kamasze i trzewiki lub buty dla oficerw.

Czarne pasy wyposa?enia, w miejsce ?adownicy, rg z prochem na zielonych sznurach.

Kompanie karabinierskie uzbrojone by?y w sztucery, natomiast jegrzy w muszkiety g?adkolufowe.

Oficerowie umundurowani byli tak, jak w piechocie liniowej (poza cechami charakterystycznymi dla jegrw).



JEDNOSTKI NIEREGULARNE - ,,MOBILE LEGIONEN”

6 lipca 1809 roku Maksymilian Jzef wyda? dyspozycje co do utworzenia oddzia?w gwardii narodowej. Zosta?a ona podzielona na dwie klasy – pierwsz? (bataliony zak?adowe pu?kw liniowych) i drug? – (bataliony wystawiane przez landy bawarskie w razie zagro?enia) – tzw. ,,Mobile Legionen”. Sk?ada?y si? one z niezam??nych i bezdzietnych mieszka?cw Landw w wieku od 26 do 40 lat.

Mia?y one stanowi? uzupe?nienie dla jednostek regularnych. Mobilizowano je w przypadku zagro?enia pa?stwa. Bawaria podzielona zosta?a na landy, ktre w wypadku zagro?enia wystawia? mia?y z gry okre?lon? liczb? batalionw piechoty.

Jak wspomniano po raz pierwszy jednostki te sformowano w 1809 roku w obliczu powstania w Tyrolu. Oficjalnie sformowano 8 batalionw. W praktyce jako zorganizowana jednostka dzia?a? tylko jeden batalion z ,,kraju Izary” (Isarkreises batalion). Ponownie, na znacznie wi?ksz? skal? oddzia?y te zmobilizowano w 1813 roku. Mia?y one bardzo powa?ny udzia? w czasie bitwy pod Hanau, gdzie stanowi?y blisko po?ow? si? bawarskich.

Oglnie przewidywano, ?e ,,Mobile Legion” liczy? b?dzie pomi?dzy 4 a 8 batalionw. Ka?dy batalion sk?ada? si? z 4 kompanii piechoty o liczebno?ci 160 ludzi.

W 1809 roku legioni?ci nosili granatowe fraki z jednorz?dowym zapi?ciem, b??kitnymi ko?nierzami i mankietami. Bia?e guziki. Bia?e p?cienne spodnie, bia?e kamasze, czarne trzewiki. Czarne, filcowe czako (tyralierzy z zielon? kit?). Szary p?aszcz z b??kitnym ko?nierzem. Oficerowie cz?sto nosili ciemnoniebieskie spodnie. Wyr?niali si? srebrnymi obszyciami na czaku.

Legioni?ci uzbrojeni byli tylko w muszkiety, nie posiadali tasakw. Pasy z bia?ej skry. Reszta tak jak w piechocie liniowej.

W 1813 roku umundurowanie nieco si? zmieni?o. Nadal noszono granatowy frak z zapi?ciem jednorz?dowym, spodnie takiego samego koloru. Kamasze czarne, trzewiki czarne. Ko?nierze, mankiety i po?y czerwone. Tasaki i szable tylko dla oficerw. Poza tym tak jak w 1809 roku [3].

W praktyce jednak oddzia?y nosi?y p?aszcze w kolorze szarym z czerwonymi ko?nierzami.



ODDZIA?Y GARNIZONOWE

Poza oddzia?ami regularnymi piechoty lekkiej i liniowej istnia?y tak?e oddzia?y garnizonowe, ktrych zadaniem by?o pe?nienie s?u?by garnizonowej na terenie twierdz – Donauworth, Nymphenbourg, Oberhaus, Rosenberg, Rothenberg i Wartburg.

Jednostki te nosi?y Raupenhelm – taki jak w piechocie liniowej. Do tego granatowa kurtka z jednorz?dowym zapi?ciem, ko?nierze, mankiety i obszycia bia?e. Po?y jak w przypadku piechoty liniowej czerwone. Szare spodnie, krtkie, czarne kamasze (lub buty dla oficerw). Oficerowie tak jak w piechocie liniowej, do 1818 roku nie posiadali ryngrafw tylko szarfy oficerskie.

Pasy oporz?dzenia bia?e, muszkiety jak w piechocie liniowej.



GRENADIER-GARDE-REGIMENT

Rozkazem z 16 lipca 1814 roku utworzony zosta? Grenadier-Garde-Regiment. By?a to jednostka elitarna, armia bawarska zyska?a w ten sposb swoja w?asn? gwardi?, ktrej do tej pory oficjalnie nie mia?a (funkcj? t? pe?ni?y jednak 1 i 2 pu?ki piechoty liniowej).

Wzorowana na francuskiej gwardii cesarskiej jednostka, sk?ada?a si? z trzech batalionw o sze?ciu kompaniach. Przyjmowano do niej ?o?nierzy o wzro?cie powy?ej 175 cm, oraz po dwuletniej, nienagannej s?u?bie w jednostkach regularnych. Do 1815 roku praktycznie istnia? tylko jeden batalion (pozosta?e dwa by?y w trakcie formowania).

Na g?owie gwardzi?ci nosili ogromn? bermyc? z mosi??n? blach? nad czo?em, z wygrawerowanymi herbami Bawarii. Bermyca ozdobiona by?a bia?ym sznurem, a tak?e kit? niebiesko-bia??. Denko w kolorze czerwonym z bia?ymi, krzy?uj?cymi si? pod k?tem prostym paskami.

Gwardia nosi?a kurtki kroju podobnego do piechoty liniowej z t? jednak r?nica, ?e po?y by?y o 10 cm d?u?sze ni? w przypadku normalnych mundurw. Kurtki w kolorze b??kitnym, z czerwonymi ko?nierzami, mankietami, po?ami, wy?ogami i obszyciami. Bia?e obszycia brzegw ko?nierza. W rogach po?w, bia?e wyszycia granatw. Bia?e guziki z wizerunkiem granatu, bia?e obszycia dziurek na guziki na mankietach i wy?ogach. Bia?e spodnie, d?ugie czarne kamasze lub buty dla oficerw. Pasy oporz?dzenia bia?e, na ?adownicach z?ote wizerunki granatw. Muszkiety i tasaki. P?aszcze bia?e z niebieskimi paskami. Oficerowie i dobosze tak jak w piechocie liniowej.

Poza s?u?b? ?o?nierze nosili granatowe spensery (fraki z krtkimi wy?ogami) z zapi?ciem jednorz?dowym, ko?nierzami, mankietami i po?ami czerwonymi (ko?nierze obszyte na bia?o). Spodnie granatowe z czerwonym lampasem noszone na czarne kamasze i trzewiki. Na g?owie Raupenhelm z wygrawerowanym napisem ,,Grenadier-Garde-Regiment”. Kita niebiesko-bia?a z lewej strony he?mu. Oficerowie w miejsce spenserw nosili fraki.



Kawaleria

Poza reform? piechoty w 1799 roku dosz?o rwnie? do reformy kawalerii. Podobnie jak w piechocie zupe?nie zmieniono umundurowanie.



KIRASJERZY 1799-1804

W 1799 roku istnia?y dwa regimenty kirasjerw. W tym samym roku przekszta?cono drugi pu?k kirasjerw ,,Winckelhausen” w 4 pu?k szwole?erw.

W 1804 roku 1 pu?k kirasjerw ,,Minucci” przeformowano w 1 pu?k dragonw o tej samej nazwie.

Od 1801 roku wprowadzono w jednostkach jazdy Raupenhelm w wersji kawaleryjskiej (ze z?otym paskiem z ty?u kasku i bia?a kit? z lewej strony) – przed 1801 roku w kawalerii nadal u?ywano he?mu Rumforda. Na frontowej obr?czy wygrawerowany napis ,,Kuirassier-Regiment”.

Kurtka (nowy krj wprowadzono w kawalerii wcze?niej ni? Raupenhelm bo ju? w 1799 roku) o takim kroju jak dla piechoty, bia?a z ko?nierzami bia?ymi, wy?ogami i obszyciami po?w w kolorach pu?kowych. Bia?e bryczesy, czarne skrzane buty si?gaj?ce pod kolana. Jedyn? r?nic? by?y epolety z bia?ego metalu podszyte kolorem pu?kowym.

Kirasjerzy nie posiadali kirysw.

Oficerowie skrzane buty, szable oficerskie, he?my z grzbietem z w?osia nied?wiedzia, szarfy oficerskie, dystynkcje na ko?nierzach. Ponadto z?ote obszycia pasw i srebrne ?adownice.

Tr?bacze kurtki w kolorze pu?kowym, ko?nierze w kolorze pu?kowym, mankiety, wy?ogi i obszycia po?w bia?e. Bia?e lub srebrne (w zale?no?ci od pu?ku obszycia ko?nierza). Miedziane tr?bki z ozdobnymi – b??kitno-bia?ymi sznurkami. Z lewej strony he?mu czerwona kita. Tr?bacze zazwyczaj je?dzili na bia?ych koniach.

Pasy oporz?dzenia bia?e. Jako uzbrojenie – ci??ki kirasjerski pa?asz i para pistoletw. Uprz?? czarna, siod?a kroju ci??kiej kawalerii, czerwone z obszyciami bia?ymi z b??kitn? romboidaln? krata. Samo siod?o zrobione z bia?ej, owczej skry. Oficerowie galowe siod?a zielone ze z?otymi obszyciami, samo sid?o z czarnej skry.



DRAGONI

W 1799 roku istnia?y dwa pu?ki dragonw.

W 1803 roku rozwi?zano 1 pu?k dragonw, w jego miejsce w 1804 roku przeformowano 1 pu?k kirasjerw.

W 1811 roku 1 i 2 pu?ki dragonw przeformowano w odpowiednio w 1 i 2 pu?ki szwole?erw.

Ka?dy pu?k sk?ada? si? z sze?ciu szwadronw o 120 ludziach ka?dy. Dwa szwadrony tworzy?y tzw. dywizjon – podstawow? jednostk? taktyczn? w armii bawarskiej.

Podobnie jak kirasjerzy, dragoni od 1801 roku nosili kawaleryjskie Raupenhelmy. Na metalowej obr?czy z przodu kasku widnia? napis ,,Dragoner-Regjment”.

Kurtki, spodnie i buty takie jak kirasjerzy. Poza s?u?b? noszono d?ugie, szare spodnie z lampasem czerwonym z bia?ymi guzikami. Dragoni nosili czerwon? szarf? obwi?zana wok? pasa. Reszta tak jak u kirasjerw.

Tr?bacze czerwony grzbiet he?mu, poza tym oficerowie i tr?bacze jak w przypadku kirasjerw.

Siod?a takie jak u kirasjerw.

Na uzbrojenie wchodzi?a szabla i karabinek kawaleryjski. Pochwa od szabli do 1806 roku by?a czarno-metalowa, potem ju? w ca?o?ci zrobiona z bia?ego metalu.



SZWOLE?EROWIE

W momencie reorganizacji armii bawarskiej w 1799 roku istnia?y 3 pu?ki szwole?erw. W tym samym roku z 2 pu?ku kirasjerw utworzono 4 pu?k szwole?erw. Nast?pnie zmieniono jego numer na 1 pu?k szwole?erw, dotychczasowy 1 regiment otrzyma? numer 4.

W 1801 roku rozwi?zano 3 pu?k szwole?erw. W 1803 roku powsta? nowy 4 pu?k utworzony z kawalerii wurzburskiej, dotychczasowy 4 pu?k szwole?erw otrzyma? numer 3.

W 1804 roku dotychczasowy pu?k 1 szwole?erw sta? si? pu?kiem 2 a 2 regiment, pu?kiem oznaczonym numerem 1.

W 1811 roku liczba pu?kw szwole?erskich wzros?a o dwa - z 1 pu?ku dragonw utworzono 1 pu?k szwole?erw, z 2 pu?ku utworzono 2 regiment szwole?erw. Dotychczasowy 1 pu?k sta? si? pu?kiem 3, 2 pu?k – 4, 3 pu?k – 5, 4 pu?k – 6.

W 1813 roku po ogromnych stratach na skutek kampanii 1812 roku utworzono ,,National-Chevau-Legers-Regiment” p?niej przemianowany na 7 pu?k szwole?erw – jego umundurowanie znacznie si? r?ni?o od pozosta?ych jednostek i dlatego zostanie omwiony oddzielnie.

Ka?dy pu?k sk?ada? si? z sze?ciu szwadronw o 120 ludziach ka?dy. Na potrzeby taktyczne dwa szwadrony ??czono w dywizjon.

Na g?owie noszono Raupenhelm w wersji kawaleryjskiej. Na przedniej obr?czy wygrawerowany napis ,,Chevau-Legers-Regjment”. Poza tym tak jak w przypadku dragonw i kirasjerw.

Kurtka o takim samym kroju jak dla dragonw i kirasjerw w kolorze zielonym (od listopada 1809 roku ciemnozielone). Ko?nierze, mankiety, wy?ogi i obszycia po?w w kolorze pu?kowym. Od 1814 roku wszystkie te elementy by?y czerwone, a numery pu?ki r?ni?y si? jedynie numerami wygrawerowanymi na guzikach. Do 1805 roku w rogach po?w wyszyte by?y wizerunki korony elektorskiej, od 1805 roku – wizerunek g?owy lwa i koron? krlewska. Poza tym tak jak bryczesy dragonw b?d? kirasjerw. Szare szarfy.

Bia?e bryczesy z ciel?cej skory, w warunkach polowych zamieniane na szare spodnie z czerwonym lampasem. Buty takie jak u dragonw i kirasjerw.

Oficerowie i tr?bacze poza cechami charakterystycznymi dla szwole?erw tak jak w przypadku dragonw czy kirasjerw.

Pasy wyposa?enia bia?e, uzbrojenie sk?ada?o si? z szabli lekkiej kawalerii i karabinka kawaleryjskiego.

Siod?a i kapy czerwone z obszyciami bia?ymi w romby b??kitne. W rogach wyszyta na bia?o cyfra elektorska/ krlewska. Siod?a w stylu lekkiej kawalerii.



A oto kolory pu?kowe i historia poszczeglnych jednostek:

Roknazwaoznaczenia
17901-ste Kurassier-Regt. ,,Minucci”szkar?atny kolor pu?kowy (ko?nierz bia?y), bia?e guziki
18041-ste Dragoner-Regt. ,,Minucci”szkar?atny kolor pu?kowy (wraz z ko?nierzem)
18111-ste Chevau-Legers-Regt.szkar?atny kolor pu?kowy, bia?e guziki
18042-te Chevau-Legers-Regt. ,,Kurnfurst“czerwony kolor pu?kowy, bia?e guzik
18062-te Chevau-Legers-Regt. ,,Konig“czerwony kolor pu?kowy, bia?e guziki
18114-te Chevau-Legers-Regt. ,,Konig“czerwony kolor pu?kowy, bia?e guziki
17901-ste Dragoner-Regt. ,,Leibdragoner”kolor pu?kowy- czarny, bia?e guziki
18011-ste Dragoner-Regt.kolor pu?kowy- czarny, bia?e guziki
1803 rozwi?zany  
17902-te Dragoner-Regt.,,Taxis”kolor pu?kowy- czarny (bia?y ko?nierz ), ??te guziki
18032-te Dragoner-Regt.,,Taxis”kolor pu?kowy szkar?atny (wraz z ko?nierzem)
1806do sk?adu w??czono kawaleri? Norymbersk? i pruski oddzia? huzarw ,,von Bila“kolor pu?kowy szkar?atny (wraz z ko?nierzem)
18112-te Chevau-Legers-Regt. „Taxis”kolor pu?kowy – czerwony
17901-ste Chevau-Legers-Regt. „Prinz Leiningen“kolor pu?kowy- czarny, bia?e guziki
17994-te Chevau-Legers-Regt. „Prinz Leiningen“jak wy?ej ale ??te guziki
18033-te Chevau-Legers-Regt. „Prinz Leiningen“jak wy?ej ale ??te guziki
18063-te Chevau-Legers-Regt. „Prinz Leiningen“kolor pu?kowy – ciemnoczerwony
18115-te Chevau-Legers-Regt. „Prinz Leiningen“kolor pu?kowy – ciemnoczerwony
17902-te Chevau-Legers-Regt. „La Rosee”kolor pu?kowy- czarny, ??te guziki
17993-te Chevau-Legers-Regt. „vacat Furst Bretzenheim”kolor pu?kowy- czarny, ??te guziki
1801rozwi?zanykolor pu?kowy- czarny, ??te guziki
17903-te Chevau-Legers-Regt. „Wahl“kolor pu?kowy – jasnozielony, bia?e guziki
17992-te Chevau-Legers-Regt. „Fugger”kolor pu?kowy – jasnozielony, bia?e guziki
18041-ste Chevau-Legers-Regt. „Kurprinz“kolor pu?kowy – jasnozielony, bia?e guziki
18061-ste Chevau-Legers-Regt. „Kronprinz“kolor pu?kowy – czarny z czerwonym obszyciem, ??te guziki
18113-te Chevau-Legers-Regt. „Kronprinz“kolor pu?kowy – czarny z czerwonym obszyciem, ??te guziki
18034-te Chevau-Legers-Regt. „Bubenhofen“ (powsta?y z kawalerii Wurzburskiej) kolor pu?kowy – czarny z czerwonym obszyciem, bia?e guziki
18116-te Chevau-Legers-Regt. „Bubenhofen“ kolor pu?kowy – czarny z czerwonym obszyciem, bia?e guziki




U?ANI

Rozkazem z dnia 29 wrze?nia 1813 roku utworzony zosta? pu?k u?anw/lansjerw, ktry sk?ada? si? z czterech szwadronw (po 120 ludzi w ka?dym szwadronie).

Umundurowanie pu?ku, jego organizacja i szkolenia skopiowano z armii austriackiej. Bawarskich u?anw szkolili zreszt? dezerterzy z armii austriackiej.

Na g?owie czapka z wierzchem w kolorze ??tym, obszyciami i sznurkami bia?ymi, z bia?? kita dla oficerw b??kitno-bia??.

Lansjerzy nosili ciemnozielone kurtki kroju polskiego z b??kitnymi ko?nierzem, mankietami, wy?ogami, po?ami i obszyciami. Spodnie w kolorze kurtki z dwoma b??kitnymi lampasami. 16 lipca 1814 roku zmieniono kolor mankietw, ko?nierzy, wy?ogw, obszy?, po?w i lampasw na czerwony. U?ani nosili szarfy w kolorach bia?ym i b??kitnym.

Na ramionach epolety z bia?ego metalu, guziki bia?e (od 1814 roku ??te). Buty krtkie (10 cm poni?ej kolana) do jazdy konnej.

Tr?bacze na czapkach mieli kity czerwone, wy?ogi, ko?nierz i mankiety obszyte by?y na srebrno. Na plecach wyszyte mieli ,,skrzyd?a” w kolorze najpierw b??kitnym, a potem czerwonym.

Oficerowie poza cechami charakterystycznymi dla u?anw tak jak pozosta?e formacje.

Pasy oporz?dzenia bia?e, uprz?? ko?ska w czarna. Siod?a w stylu lekkiej kawalerii czerwone z obszyciami bia?ymi, i z cyfr? krlewska w rogu siod?a.

Na uzbrojenie wchodzi?a lanca z chor?giewk? bia?o-b??kitn?. Do tego dochodzi?a szabla lekkiej kawalerii.



NATIONAL-CHEAVAULEGERS-REGIMENT (7 CHEVAULEGERS REGIMENT ,,PRINZ KARL”)

1 kwietnia 1813 roku Maksymilian Jzef zdecydowa? si? na utworzenie ochotniczej jednostki gwardii konnej. Utworzono National-Cheavaulegers-Regiment, od 20 wrze?nia 1813 roku nazywany 7 pu?kiem szwole?erw ,,Prinz Karl”. Sk?ada? si? on z sze?ciu szwadronw o 120 ludziach ka?dy.

W 1815 roku rozwi?zano go, a w jego miejsce sformowano 1 pu?k kirasjerw.

Na g?owie noszono czaka z mosi??n? blach? na froncie z wygrawerowan? cyfra krlewsk?. Bia?e kity (dla flankierw zielone), srebrne okucia dla oficerw.

Noszono ciemnozielone kurtki z zapiciem jednorz?dowym. Mankiety, ko?nierze, obszycia i po?y czerwone. Spodnie ciemnozielone z dwoma czerwonymi lampasami. Buty takie jak u u?anw. Bia?e guziki.

Pasy oporz?dzenia bia?e, siod?a takie jak u u?anw. Wyposa?eni w szable lekkiej kawalerii i karabinek kawaleryjski. Poza tym tak jak u?ani.



OCHOTNICZY ODDZIA? HUZARW (FREIWILLIGE LANDHUSAREN)

W listopadzie 1813 roku utworzono ochotniczy pu?k huzarw. Ochotnikw zbierano w Monachium gdzie otrzymywali uzbrojenie. Zainteresowanie by?o tak du?e, ?e do maja 1814 roku sformowano osiem szwadronw o 126 ludziach ka?dy. W 1814 roku przekszta?cono pu?k w ochotniczych huzarw (Freiwilliges Husaren Regiment) aby w 1815 roku utworzy? z niego 1 i 2 pu?ki huzarw.

Na g?owie czako czarne z kit? bia?o-b??kitn?, ozdobne sznurki bia?e. Oficerowie i podoficerowie ozdoby te mieli srebrne, dodatkowo srebrne obr?cze na szczycie czaka. Tr?bacze czaka w kolorze jasnozielonym, ze z?otymi okuciami i ozdobami, kity czerwone.

Do?man i bryczesy w kolorze b??kitnym, pelisa bia?a. Obszycia i guziki bia?e. Na bryczesach dwa bia?e lampasy i wyszycia w tym samym kolorze.. Ko?nierze i mankiety w kolorze do?mana. Tr?bacze do?man, pelis? i bryczesy mieli czerwone z obszyciami i guzikami z?otymi.

Oficerowie srebrne szewrony powy?ej mankietw i srebrne ozdoby na do?manie.

Czarne buty kroju w?gierskiego, czarne pasy oporz?dzenia, czarne futrzane obszycia pelisy.

Siod?a b??kitne z bia?ymi obszyciami, w rogach wyszyte bia?e cyfry krlewskie. Od 1814 roku oficerowie owe obszycia mieli srebrne.



1 i 2 PU?KI HUZARW

Kiedy w 1814 roku okaza?o si?, ?e liczba ochotnikw do ochotniczego oddzia?u huzarw przewy?sza pierwotnie zak?adan?, zdecydowano si? na utworzenie jednostki regularnej na bazie tej formacji. Utworzono ,,Freiwilliges Husaren Regiment”. Nast?pnie w pu?k przekszta?cono w 1 pu?k huzarw. Potem dodatkowo utworzono jeszcze drugi regiment.

Czaka tak jak u ochotniczych huzarw z t? jednak r?nica, ?e drugi pu?k nosi? je w kolorze czerwonym.

Do?man, pelisa i bryczesy b??kitne. Poza tym jak u ochotniczych huzarw.

Pasy oporz?dzenia bia?e.

Poza tym umundurowanie jak u ochotniczych huzarw.



OCHOTNICZY ODDZIA? STRZELCW KONNYCH

W 1805 roku na potrzeby kampanii utworzono ochotnicze oddzia?y strzelcw pieszych i konnych. Podobnie jak w oddzia?ach pieszych tej formacji stosunki pomi?dzy ?o?nierzami a oficerami by?y nieco swobodniejsze - ?o?nierze odzywali si? do swoich dowdcw na ,,Pan”. Ponadto w przeciwie?stwie do jednostek liniowych surowo zakazane by?o bicie za kar? ?o?nierzy. Jako kara mg? pos?u?y? jedynie areszt.

Na g?owie noszono czarny bicorn z kita bia?o-b??kitn?.

?o?nierze nosili ciemnozielone fraki z zapi?ciem jednorz?dowym o d?ugich po?ach. Ko?nierze, po?y, mankiety, obszycia i epolety by?y w kolorze ??tym. Ciemnozielone spodnie z dwoma ??tymi lampasami. ??te guziki.

Czarne pasy oporz?dzenia. Na uzbrojeniu para pistoletw i szabla lekkiej kawalerii.



KIRASJERZY 1815

Rozkazem z 23 marca 1815 roku dotychczasowy 7 pu?k szwole?erw przekszta?cono w 1 pu?k kirasjerw. We wrze?niu zdecydowano za? o utworzeniu 2 pu?ku kirasjerw. Pocz?tkowo oddzia? sformowano w oparciu o kirysy i kaski zrabowane z francuskich magazynw, potem jednak zacz?to wytwarza? te elementy samodzielnie.

Na g?owie stalowy he?m swoim kszta?tem przypominaj?cy kaski francuskich karabinierw. Czarny grzbiet ze skry owcy dla szeregowcw, dla oficerw ze skry nied?wiedzia. Oficerowie wok? kasku mieli z?ote ozdoby w kszta?cie li?ci d?bowych.

Kurtka b??kitna z wy?ogami, mankietami i ko?nierzami czerwonymi. Bia?e bryczesy, d?ugie buty ci??kiej kawalerii.

Kirys obustronny wzorowany na francuskim z okuciami z mosi?dzu. Mankiety kirysu czerwone z obszyciem bia?ym. Bia?e r?kawiczki.

Siod?a ze skry owczej czarne, kapy czerwone z obszyciami bia?ymi. Wyszyte bia?e cyfry krlewskie na kra?cach kapy. Samo siedzisko w stylu ci??kiej kawalerii.

Tr?bacze - mosi??ne he?my z czerwonym grzbietem (lub b??kitnym na do stroju galowego), brak kirysu i z?ote wyszycia na mundurze galowym.

Na uzbrojeniu by?a para pistoletw, karabinek kawaleryjski i pa?asz ci??kiej kawalerii.



GARDE DU CORPS

Wraz z utworzeniem pu?ku grenadierw gwardii – Grenadier-Garde-Regiment – utworzono rwnie? pu?k kawalerii – Garde du Corps.

Na g?owie gwardzi?ci nosili mosi??ny he?m z grzbietem ze skry nied?wiedzia. Kask otoczony opask? z br?zowej, foczej skry. Kurtki b??kitne z czerwonymi wy?ogami, mankietami, ko?nierzami i po?ami. Bia?e koronka wok? ko?nierzy i mankietw. Bia?e bryczesy, czarne, skrzane buty ci??kiej kawalerii. Kirys stalowy w kolorze mosi?dzu z mankietami czerwonymi z obszyciami bia?ymi. Poza tym jak u kirasjerw. Uzbrojenie takie jak u kirasjerw. Siod?a ci??kiej kawalerii z siedziskiem z bia?ej, owczej skry. Poza tym jak u kirasjerw. Tr?bacze na kaskach grzbiet czerwony lub b??kitny (na specjalne okazje). Ponadto mundury tr?baczy obszywane na srebrno. Reszta jak u kirasjerw.



Artyleria i in?ynierowie

Tak jak reszta armii rwnie? artyleria i in?ynierowie przeszli reform?. Zaprowadzone zmiany dotyczy?y jednak g?ownie umundurowania, Bawarczycy bowiem do 1812 roku u?ywali nadal dzia? podarowanych im przez Austriakw – 6–cio i 12-sto funtowych armat i 7-mio funtowych haubic. W ka?dej baterii znajdowa?y si? 4 armaty i 2 haubice. Po stratach w kampanii 1812 roku, artyleri? odtworzono w oparciu o sprz?t francuski. Odtworzone baterie liczy?y 6 armat i dwie haubice w ka?dej.

Artyleria bawarska dzieli?a si? na dwa bataliony – 1 stanowi?a jednostka artylerii konnej, 2 – artylerii pieszej. Artyleria najszybciej zaadoptowa?a nowe wzornictwo w mundurach – mo?na powiedzie?, ?e stanowi?a wzr dla ca?ej armii – najwcze?niej wprowadzono w niej nowe mundury, najwcze?niej tak?e wprowadzono system rozr?niania rang.



ARTYLERIA KONNA

W 1800 roku wprowadzono nowe mundury.

Na g?owie noszono dwuro?ny bicorn bez ozdb. Do tego granatowa kurtka kroju szwole?erw z d?ugimi po?ami. Ko?nierze, mankiety i po?y szkar?atne (na po?ach wyszyte dodatkowo ??te granaty). Wy?ogi czarne obszyte kolorem szkar?atnym. Guziki ??te, mosi??ne epolety na czerwonym podk?adzie. Granatowe bryczesy, krtkie kawaleryjskie buty. Pasy oporz?dzenia czarne. U oficerw ca?e oporz?dzenie okute z?otem. Tr?bacze swoje ko?nierze i wy?ogi obszyte mieli kolorem z?otym. Z?ote wyszycia na r?kawach. Pasy oporz?dzenia czarne. U oficerw ca?e oporz?dzenie okute z?otem.

W 1801 roku wprowadzono niewielkie zmiany w umundurowaniu

Na g?owie noszono kask w wersji kawaleryjskiej z czerwon? kit? z lewej strony kasku. Na froncie metalowa blacha z cyfr? elektorsk?/krlewsk?, Na przedzie obr?czy wygrawerowany napis ,,ARTILLERIE REGIMENT”. Oficerowie grzbiety kaskw zrobione ze skry nied?wiedzia, kanonierzy ze skry owcy oraz bia?e piropusze zamiast czerwonych. Kurtki kroju szwole?erw, z krtkimi po?ami w kolorze granatowym. Poza tym jak wcze?niej

Siod?a kroju dragonw (ci??kiej kawalerii) – granatowe obszyte na czerwono. Siedzisko dla kanonierw z bia?ej skry owcy, dla oficerw z czarnej skry nied?wiedzia.

Artylerzy?ci uzbrojeni byli w szabl? kawaleryjsk? i pistolet. Szare p?aszcze.



ARTYLERIA PIESZA

Tak jak w przypadku artylerii konnej poza: kurtk? granatow? kroju piechoty (do 1801 roku wersja z d?ugimi po?ami); kolory mankietw, wy?ogw i ko?nierzy tak jak w przypadku artylerii konnej. W miejsce butw kawaleryjskich czarne kamasze z ??tymi guzikami. Bia?e pasy oporz?dzenia.

Dobosze tak jak dla piechoty – ??te obszycia wy?ogw, r?kaww, ko?nierzy i naramiennikw. ??te wyszycia na r?kawach. Do 1812 roku oficerowie nosili szarfy oficerskie. Potem noszono ryngraf oficerski. Poza tym jak w piechocie.

Na uzbrojenie do 1808 roku wchodzi? tasak grenadierski i pistolet. Od 1808 roku w miejsce pistoletu wprowadzono karabinki kawaleryjskie. Tak jak w przypadku piechoty do 1808 roku noszono skrzane torby przewieszane na prawym ramieniu. Od 1808 roku w ich miejsce wprowadzono tornistry.



KOMPANIE POCI?GOWE

Do 1806 roku kompanie poci?gowe nie zalicza?y si? do jednostek wojskowych. Podobnie jak w wi?kszo?ci armii w tym okresie, s?u?by te nie by?y specjalnie wyszkolone, cz?sto dowo?eniem dzia? na pole bitwy zajmowali si? prywatni przedsi?biorcy ?wiadcz?cy us?ugi na rzecz armii.

Do 1806 roku nosili oni czarny kapelusz z szerokim rondem. Szara kurtka z zapi?ciem jednorz?dowym, ko?nierz i mankiety b??kitne. Bia?e guziki, szare spodnie, buty lekkiej kawalerii.

W 1806 roku po nieprzyjemnych do?wiadczeniach zwi?zanych z transportem dzia? (za?ogi cz?sto ucieka?y i pozostawia?y armaty na pastw? wroga), postanowiono o zmilitaryzowaniu kompanii poci?gowych. Odt?d stanowi?y one integraln? cz??? armii. W ca?ej armii istnia? batalion poci?gowy sk?adaj?cy si? z 8 kompanii. W ca?ym batalionie s?u?y?o 1062 ludzi.

W miejsce kapelusza wprowadzono kawaleryjski Raupenhelm bez ozdobnej kity ani inskrypcji na froncie okucia kasku. Kurtka kroju szwole?erw w kolorze szarym [4]. Wy?ogi, mankiety, ko?nierze i obszycia po?w b??kitne. Szare spodnie, buty lekkiej kawalerii. Srebrne epolety na b??kitnym podk?adzie, guziki bia?e. Na lewym ramieniu ?o?nierze nosili b??kitn? opask? ze z mosi??na tarcz? z cyfr? krlewsk?.

Oficerowie wyr?niki takie jak w piechocie liniowej.

Tr?bacze czerwone kity do kaskw, srebrne obszycia wy?ogw, ko?nierzy i mankietw, b??kitne wyszycia na r?kawach.

Do 1808 roku jedynie oficerowie uzbrojeni byli w szable kawaleryjskie. Szeregowi ?o?nierze nie mieli ?adnej broni. Po 1808 roku poci?gowi uzbrojeni zostali w szable kawaleryjskie produkcji pruskiej zawieszane na czarnym pasie.

Siod?a szare z b??kitnymi obszyciami dla szeregowych i srebrnymi obramowanymi b??kitnymi dla oficerw.



KOMPANIA ARTYLERII LEKKIEJ

W kwietniu 1811 roku utworzono odr?bna, elitarn? jednostk? artylerii - ,,Konigliches Artillerie Corps”. W jej sk?ad wchodzi? regiment artylerii, batalion poci?gowy i kompania rzemie?lnikw. By?a to elitarna jednostka, jej mundur nie wyr?nia? si? jednak specjalnie.

Umundurowanie szeregowcw, oficerw i tr?baczy by?o identyczne z tym noszonym przez szwole?erw. Kurtki i spodnie granatowe – wy?ogi, mankiety, po?y i ko?nierze – czerwone. Uzbrojenie takie jak w przypadku artylerii konnej.



IN?YNIEROWIE

Podobnie jak przed 1799 rokiem in?ynierowie stanowili elit? armii – najlepiej wykszta?ceni i wyszkoleni byli prawdziw? chlub? armii.

W zasadzie nosili oni te same mundury jak artyleria piesza, jedyn? r?nic? by?y bia?e guziki w miejsce ??tych i bia?e obszycia dziurek od guzikw na wy?ogach i mankietach kurtki. Ponadto ich kurtki by?y zawsze w wersji z d?ugimi po?ami – tak jak artylerzy?ci do 1801 roku na g?owie nosili dwuro?ne bicorny.



KOMPANIA PONTONIERW

W 1813 roku na krtko powsta?a kompania pontonierw. Sk?ada?a si? z ludzi zabranych z jednostek legionw ruchomych, ktrzy w cywilu zajmowali si? obrbk? drewna, budownictwem itp.

Pocz?tkowo nie nosili oni jednolitych mundurw. ?o?nierze zachowali swoje dawne mundury. Potem ujednolicono mundur wzoruj?c si? jednak na uniformach noszonych przez legionistw. Na g?owie noszono czaka z kit? czarno-czerwon?. Nad czo?em mosi??na tarcza z cyfra krlewsk?. Kurtki granatowe z zapi?ciem jednorz?dowym. Mankiety, ko?nierze i po?y czerwone. Spodnie granatowe kamasze i trzewiki czarne. Poza tym dok?adnie jak u legionistw. Uzbrojenie takie jak u legionistw.



Generalicja i sztaby

Bawarczycy, podobnie jak wi?kszo?? pa?stw w tamtych czasach, jako najwa?niejszy warunek awansu do stopnia genera?a uwa?ali urodzenie i znajomo?ci. Nie mniej jednak kilku z bawarskich genera?w cieszy?o si? dobr? opini? nawet u Napoleona.

Niew?tpliwie najs?ynniejszym i najzdolniejszym z nich by? gen. Karol Filip de Wrede. Jego kariera wi??e si? bezpo?rednio z wojnami napoleo?skimi. W polu dzia?a? ju? od 1799 roku organizuj?c ochotnicze oddzia?y wojskowe do walki z rewolucyjn? Francj?. Za swoje zas?ugi otrzyma? stopie? pu?kownika. Pod Hohenlinden by? dowdc? 2 brygady Bawarskiej. Odda? ogromne zas?ugi os?aniaj?c odwrt rozbitych Austriakw.

W 1801 roku otrzyma? stopie? genera?a porucznika i w 1805 roku dowodzi? ju? ca?? dywizj? walcz?c przeciwko swoim niedawnym sprzymierze?com. Bra? udzia? w kampanii 1806 roku. Oddzia?y pod jego dowdztwem zosta?y zepchni?te przez Rosjan z terenw Pu?tuska i Serocka.

W 1809 roku obj?? dowdztwo 2 dywizji bawarskiej. Bra? czynny udzia? w walkach kampanii 1809 roku. Zosta? ranny w nog? pod Wagram prowadz?c swoj? dywizj? do ostatecznego ataku.

W 1812 roku dowodzi? jedn? z dywizji armii bawarskiej. Jego jednostki przeprowadzi?y do?? sprawny – na warunki w jakich si? odbywa? – odwrt.

W 1813 roku maj?c ogromne wp?ywy na dworze bawarskim przekona? Maksymiliana Jzefa do przej?cia na stron? koalicji. W 1814 roku dowodzi? armi? austriacko-bawarsk?, ktra zagrodzi?a Napoleonowi drog? odwrotu spod Lipska. W bitwie pod Hanau jego wojska zosta?y pokonane. Napoleona powiedzia? o nim ,,biedny Wrede powinienem zrobi? go hrabi?, ale nie genera?em”.

Po wyleczeniu kontuzji powrci? na stanowisko g?wnodowodz?cego armii bawarskiej. Bra? udzia? w walkach w czasie kampanii francuskiej. Odnis? kilka sukcesw w potyczkach z wojskami marsz. Oudinot. Bra? udzia? w obradach kongresu wiede?skiego. Od 1815 roku mianowany feldmarsza?kiem. W 1822 roku sta? si? oficjalnie g?wnodowodz?cym armii bawarskiej i prezydentem Wielkiej Rady. Zmar? w 1838 roku.

By? zdolnym dowdc?. Niew?tpliwie wielokrotnie wykaza? si? kunsztem wojennym. Sprawdza? si? jednak g?wnie jako podkomendny, samodzielnie nie wykazywa? si? specjalnymi umiej?tno?ciami dowdczymi.

Na wyr?nienie spo?rd panteonu dowdcw bawarskich niew?tpliwie zas?uguje tak?e gen. Erazm Graf von Deroy. Urodzi? si? w 1743 roku. By? jednym z najbardziej do?wiadczonych dowdcw bawarskich. Oddzia?y pod jego komend? walczy?y z wojskami rewolucyjnej Francji. W 1800 roku dowodzi? 1 brygad? armii bawarskiej, wraz z gen. von Wrede os?ania? odwrt pobitych Austriakw.

W 1805 roku dowodzi? dywizj? bawarsk?, bra? udzia? w walkach z Austriakami.

W 1806 roku ponownie dowodzi? dywizj?, bra? udzia? w walkach na ?l?sku – rozbi? zmierzaj?ca na pomoc Wroc?awiowi odsiecz prusk? dowodzon? przez ksi?cia Anhalt-Pleiss.

W 1809 roku zosta? mianowany dowdca 3 dywizji bawarskiej. Jego oddzia?y jako pierwsze wesz?y w kontakt z wrogiem. Przytomne zachowanie Deroya uchroni?o bawarczykw przed kompletnym rozbiciem w pierwszej bitwie pod Landshut. Jego postawa w bitwie pod Eggmuhl rwnie? zas?uguje na pochwa??. Po bitwie pod Eggmuhl zosta? oddelegowany wraz z podleg?ymi oddzia?ami do Tyrolu. Bra? czynny udzia? w t?umieniu powstania.

W 1812 roku ponownie mianowany dowdc? dywizji. Zgin?? w czasie pierwszej bitwy pod Po?ockiem prowadz?c swoich ?o?nierzy do ataku na pozycje nieprzyjaciela. Posta? ta nies?usznie pozostaje w cieniu swojego konkurenta gen. von Wrede. By? bardziej do?wiadczony od swojego m?odszego kolegi. Wychowany na zasadach fryderycja?skich nie by? ryzykantem. Rozwa?ny, momentami wr?cz kunktatorski, lecz odwa?ny i lojalny ?o?nierz.



MUNDURY GENERALSKIE

Genera?owie nosili d?ugie wersje kurtek noszonych rwnie? w piechocie. Kurtki by?y w kolorze jasnoniebieskim, wy?ogi, mankiety, ko?nierze i po?y w kolorze czerwonym. Genera?owie artylerii wy?ogi mieli czarne obszyte kolorem czerwonym. Wszystkie wy?ogi, ko?nierze, mankiety, po?y, dziurki na guziki, by?y bardzo bogato zdobione srebrnymi obszyciami (u genera?w artylerii z?otymi). W mundurze polowym owe ozdoby by?y znacznie zredukowane. Bia?e bryczesy, buty wysokie do jazdy konnej. Genera?owie artylerii bryczesy mieli w kolorze kurtek. Genera?owie artylerii dodatkowo mieli dwa z?ote epolety.

Na g?owie bicorn ze srebrnym, z?bkowanym obszyciem. Kraw?dzie bicorna ozdobione bia?ymi pirkami. Jasnoniebiesko-srebrna szarfa oficerska z w?z?ami zwisaj?cymi z lewej strony. Obowi?zkowo laseczka i bia?e r?kawiczki.

Siod?a w kolorze czerwonym ze srebrnymi obszyciami wyobra?aj?cymi lilie. W rogach z?ote cyfry elektorskie/krlewskie. Oficerowie piechoty je?dzili na siod?ach o trapezoidalnym kszta?cie, oficerowie kawalerii siod?a mieli w stylu lekkiej kawalerii.

Genera?owie mogli nosi? w?osy upudrowane i u?o?one w kok.

W praktyce do 1799 roku poszczeglni genera?owie nie wyr?niali si? niczym wi?cej poza szarf? oficersk?. Szczeg?owy system rang wprowadzono dla kawalerii i artylerii w 1799 roku, w piechocie owe innowacje wprowadzono w 1802 roku.

A oto czym r?ni?y si? poszczeglne rangi:

Brigadegeneral i Generalmajor – pojedyncze srebrne obszycia wy?ogw, ko?nierzy i mankietw, po?w, tylnich kieszonek.

General-Lieutant i General – dodatkowe srebrne obszycie ko?nierza, wy?ogw i mankietw.



MUNDURY OFICERW SZTABOWYCH

Adiutanci generalscy od 1804 roku nosili stroje podobne do tych noszonych przez genera?w. R?nic? by? brak ozdobnych, srebrnych obszy? mankietw, wy?ogw i po?w. Adiutanci genera?w piechoty, na z?oto obszyte mieli tylko ko?nierze, do tego z?ote obszycia dziurek na guziki. Adiutanci genera?w kawalerii owe obszycia mieli w kolorze srebrnym. Na lewym ramieniu z?ote lub srebrne (dla kawalerii), epolety ze zwisaj?cymi, ozdobnymi sznurkami.

Na g?owie bicorn taki jak u genera?w, z t? jednak r?nic?, ?e obramowania kapelusza nie by?y srebrne, lecz z?ote. Do tego obowi?zkowo kita b??kitno-bia?a. Reszta tak jak w przypadku genera?w.



Sztandary

PIECHOTA

W 1801 roku przeprowadzono reform? w kwestii sztandarw. Ka?dy pu?k posiada? cztery sztandary – dwa Leibfahne i dwa Ordinarfahne. Ka?dy batalion regimentu nosi? po jednej chor?gwi krlewskiej i pu?kowej.

W pa?dzierniku 1803 roku zmieniono ten zapis i ka?dy pu?k posiada? nadal cztery chor?gwie z tym, ?e tylko jedna z nich by?a Leibfahne.

W 1803 roku powrcono jednak do przydzielania po jednej fladze do ka?dego batalionu. Od tej pory ka?dy regiment posiada? jedn? Leibfahne i jedn? Ordinarfahne. Pierwszy batalion regimentu nosi? Leibfahne, drugi Ordinarfahne. Chor?gwie przypisane by?y jedynie do jednostek piechoty liniowej. Swoich sztandarw nie mia?y bataliony piechoty lekkiej.

Do 1803 roku noszono flagi malowane, ktre ?atwo niszczy?y si? w trakcie dzia?a? polowych. Zdecydowano si? na zast?pienie ich chor?gwiami wyszywanymi, ktre chocia? du?o dro?sze, by?y bardziej odporne na trudy dzia?a? wojennych.

W zasadzie kiedy w 1812 roku Rosjanie zdobyli prawie wszystkie bawarskie sztandary w zasadzce na konwj je przewo??cy, okaza?o si?, ?e wiele flag, w szczeglno?ci Leibfahnen, pochodzi?y jeszcze z roku 1786.

Oficjalnie w 1803 roku zmieniono wygl?d Leibfahne. Poniewa? Bawaria pozyska?a wiele nowych terytoriw (cz?sto protestanckich), zdecydowano si? na zast?pienie wizerunku Maryi i ma?ego Chrystusa, herbem Wittelsbachw – dynastii w?adcw bawarskich. Umieszczony by? na bia?ym polu, otoczony na brzegach potrjn?, romboidaln?, bia?o-b??kitn? krat?. Jak dowodz? ocala?e egzemplarze owych sztandarw – te teoretyczne normy rzadko stosowane by?y w praktyce – wyst?powa?o wiele r?nych odmian sztandarw. Bardzo cz?sto zdarza?o si?, ?e Leib- i Ordinarfahne r?ni?y si? jedynie t?em. Leibfahne mia?a podk?ad bia?y, Ordinarfahne b??kitny.

W 1806 roku uzyskuj?c status krlestwa, na flagach zast?piono wizerunek czapki elektorskiej wizerunkiem korony krlewskiej. Jednocze?nie Ordinarfahnen od tej pory nie posiada?y ?adnych herbw. By?y ozdobione prost?, bia?o-b??kitn?, romboidaln? krat?.

W 1808 roku wprowadzono nowe flagi, ktre jednak u?yto dopiero w 1813 roku jako uzupe?nienie po stratach z 1812 roku. Wzr znacznie uproszczono. Leibfahne otoczona by?a nadal romboidaln?, bia?o- b??kitn? krat?, z t? jednak r?nic?, ?e na centralnym polu widnia?a czerwona tarcza, ze z?otym herbem na skrzy?owanych mieczach. Na brzegach tarczy umieszczone by?y dwa lwy trzymaj?ce flagi w bia?o-b??kitn? krat?. Ponad ca?ym tym wizerunkiem widnia?a cyfra krlewska.

Sztandary umieszczone by?y na br?zowym kiju z ostrzem, z wygrawerowanymi inicja?ami ,,MJK”. Dodatkowo cz?sto przytwierdzano bia?o-b??kitne wst??ki, lub podobne ozdoby zale?ne od indywidualnych upodoba? dowdcw, np. wst??ki z napisami ,,walczymy i umieramy za ojczyzn?” etc.



KAWALERIA

Do 1803 roku w ka?dym pu?ku kawalerii znajdowa?y si? cztery sztandary – jeden Leibstandarte i trzy Eskadronstandarten (pierwszy szwadron nosi? Leibstandarte a pozosta?e Eskadronstandarten).

W 1803 roku pu?ki szwole?erw utraci?y sztandary. Pu?ki kirasjerw i dragonw mia?y od tej pory na swoim sk?adzie trzy chor?gwie – jedn? Leibstandarte i dwie Eskadronstandarten (po jednej na dwuszwadronowy dywizjon). W maju tego samego roku, ograniczono liczb? sztandarw w pu?ku do jednej Leibstandarte i jednej Eskadronstandarte.

W 1804 roku zlikwidowano w ogle Eskadronstandarten i na sk?adzie regimentu znajdowa?a si? jedynie Leibstandarte.

W 1811 roku dwa pu?ki dragonw przeformowano w dwa kolejne pu?ki szwole?erw. Jako jedyne jednostki tego typu zachowa?y one swoje chor?gwie.

W 1813 roku, kiedy zdecydowano si? na utworzenie pu?ku Garde du Corps i dwch pu?kw kirasjerskich, na stan ka?dego z regimentw wprowadzono jedn? Leibstandarte i dwie Divisionstandarten. Huzarzy, u?ani ani szwole?erowie nie nosili sztandarw.

Do 1812 roku kawalerzy?ci nosili stare sztandary datowane na czasy wojny o sukcesj? austriack?. Po 1812 roku w nowych pu?kach kirasjerw i Garde du Corps wprowadzono zupe?nie nowe chor?gwie.

Leibstandarten by?y bia?e ze z?otymi obszyciami i fr?dzlami, Eskadronstandarten by?y b??kitne. Drugi dywizjon nosi? Ekadronstandarte ze z?otymi obszyciami i fr?dzlami, trzeci owe ozdoby mia? w kolorze srebrnym.

Awersy flag by?y prawie identyczne z tymi wprowadzonymi w piechocie w 1808 roku. Jedyn? r?nic? by?o otoczenie ca?ego herbu z?otymi wyszyciami wyobra?aj?cymi li?cie laurowe. W ka?dym z rogw flagi by?y umieszczone z?ote wyszycia wyobra?aj?ce ga??zk? li?ci d?bowych. Na rewersie znajdowa?a si? cyfra krlewska ,,MJK” otoczona wie?cem laurowym.

Garde du Corps na swoim sztandarze nie mia?o li?ci d?bowych wyszytych w rogach, zamiast tego ca?a chor?giew obszyta by?a z?otymi wyszyciami w kszta?cie d?bowych ga??zek.

W kirasjerskich Leibstandarten herby na awersie by?y srebrne a cyfry krlewskie z?ote, w Eskadronstandarten z?ote by?y herby a srebrne cyfry krlewskie.

Same flagi mia?y wymiary 40-45 cm na 40-45 cm. Zamontowane by?y na sztychach drewnianych, pomalowanych na b??kitno. Pasy przytrzymuj?ce sztandar do 1815 roku by?y w kolorze pu?kowym, obszyte kolorem guzikw danego regimentu. W 1815 roku pasy kirasjerskie by?y b??kitne a w przypadku Garde du Corps czarne ze z?otymi okuciami. Chor?gwie ozdobione by?y z?otymi sznurkami, oraz b??kitno bia?ymi wst??kami zako?czonymi srebrnymi sznureczkami.



Zako?czenie i tabela jednostek

Armia Bawarska czasw wojen napoleo?skich, zarwno przez ludzi jej wsp?czesnych jak i wielu historykw wojskowo?ci, uwa?ana jest za jedn? z najlepszych w gronie pa?stw niemieckich. Wielokrotnie dowiod?a swej wysokiej warto?ci – w kampanii 1809 roku to w?a?nie mi?dzy innymi zdecydowana postawa Bawarczykw zapobieg?a kl?sce wojsk napoleo?skich.

W 1812 roku – Bawarczycy, chocia? zaniedbywani przez dowdztwo wojsk cesarskich – dowiedli swej wysokiej warto?ci bojowej w ekstremalnych niemal?e sytuacjach. Bitwy pod Po?ockiem niechaj b?d? tego najdobitniejszym dowodem.

W 1813 roku Bawarczycy bili si? niech?tnie, znane s? przypadki przechodzenia na stron? wroga. Nie mo?e jednak by? mowy o tak powszechnej rejteradzie jak w przypadku Sasw. Zarwno po Budziszynem jak pod Luckau czy Hoyerswerda Bawarczycy walczyli bardzo dzielnie wspieraj?c swoich Francuskich kolegw. Przej?cie na stron? koalicji nast?pi?o w wyniku pisemnego traktatu, ktrego tre?? zosta?a przekazana Napoleonowi odpowiednio wcze?nie, nie za? tak jak w przypadku Sasw, ktrzy w trakcie bitwy pod Lipskiem przeszli na stron? wroga o niczym nie powiadomiwszy cesarza.

Bitwa pod Hanau nie jest wzorem do na?ladowania dla potomnych – Bawarczycy chcieli otoczy? i doprowadzi? do schwytania swoich niedawnych sprzymierze?cw. Niech jednak na usprawiedliwienie przemwi? sami Bawarczycy – oto anegdota, ktra moim zdaniem genialnie wprost kwituje oskar?anie Bawarczykw o zdrad? i sprzeniewierzenie si? podstawowym zasadom przyzwoito?ci i honoru: Po bitwie pod Hanau marsza?ek Macdonald spotka? grup? bawarskich je?cw eskortowanych na ty?y. Widz?c, ?e w?rd nich znajduje si? grupa wy?szych oficerw, podszed? do niech i powiedzia?: ,, Nie mo?ecie chwali? sobie tego dnia. Musia? by? dla Was ci??ki, a straty s? znaczne.” Na to jeden z nich odpar?: ,, Tak, s? wysokie, panie marsza?ku, ale nie tak wielkie, jak te poniesione przez nas w Rosji, pod waszymi rozkazami [6]”.

Armia Bawarska zas?uguje rwnie? na pami?? ze wzgl?du na jej nowoczesno?? i nowatorstwo pewnych rozwi?za?. Mundury zaprojektowane przez Rumforda skopiowane by?y przez Wirtembergi? – do dzi? uwa?ane s? za wzr, je?li chodzi o praktyczno?? i komfort noszenia. Nawet z pozoru ?miesznie wygl?daj?ce Raupenhelmy skutecznie pe?ni?y swoj? funkcj? ochronn?.

Bawarczycy jako jedni z pierwszych doceniali warto?? piechoty lekkiej – ich bataliony s?yn??y z doskona?ego wyszkolenia i w niczym nie ust?powa?y najlepszym nawet pu?kom francuskiej piechoty lekkiej. Co wi?cej, jako jedni z pierwszych wprowadzili do uzbrojenia sztucery.

Bardzo ceniona za wysoki poziom wyszkolenia by?a artyleria bawarska, ktra wielokrotnie dowiod?a swej warto?ci – np. pod Wagram, czy Po?ockiem.

Podsumowuj?c wypada stwierdzi?, ?e Bawarczycy z ca?? pewno?ci? zas?u?yli sobie na wyr?nienie po?rd wszystkich armii pa?stw niemieckich.



Tabela jednostek armii bawarskiej w latach 1800-1815



Nazwa jednostki18 0018 0118 0218 0318 0418 0518 0618 0718 0818 0918 1018 1118 1218 1318 1418 15
Grenadier-garde regiment- [7]-------------++
1 pu?k piechoty++++++++++++++++
2 pu?k piechoty++++++++++++++++
3 pu?k piechoty++++++++++++++++
4 pu?k piechoty++++++++++++++++
5 pu?k piechoty++++++++++++++++
6 pu?k piechoty++++++++++++++++
7 pu?k piechoty++++++++++++++++
8 pu?k piechoty++++++++++++++++
9 pu?k piechoty++++++++++++++++
10 pu?k piechoty++++++++++++++++
11 pu?k piechoty+++++++-/++++-----
12 pu?k piechoty---+++--------++
13 pu?k piechoty-----++-/+++++ (11)+ (11)+ (11)+ (11)+ (11)
14 pu?k piechoty------+-/+++++ (13)+ (13)+ (13)+ (13)+ (13)
14 pu?k [9] piechoty --------------++
15 pu?k piechoty---------------+
16 pu?k piechoty---------------+
1 batalion piechoty lekkiej++++++++++++++++
2 batalion piechoty lekkiej++++++++++++++++
3 batalion piechoty lekkiej++++++++++++++/---
4 batalion piechoty lekkiej++++++++++++++++/-
5 batalion piechoty lekkiej++++++++++++++++/-
6 batalion piechoty lekkiej+++++++++++++++/--
7 batalion piechoty lekkiej--------++++----
Freiwillige Jaeger Corps zu++++++-------++-
batalion strzelcw tyrolskich-------++-------
batalion strzelcw grskich---------+++----
1 batalion jegrw---------------+
2 batalion jegrw---------------+
Mobile Legionen ---------+---++-
Kawaleria18 0018 0118 0218 0318 0418 0518 0618 0718 0818 0918 1018 1118 1218 1318 1418 15
Garde du Corps---------------+
1 pu?k kirasjerw+++++----+++++-+
2 pu?k kirasjerw+/----++++++++---+
1 pu?k dragonw++++/--/++++++++----
2 pu?k dragonw++++++++++++----
1 pu?k szwole?erw+++++++++++++-/+ [9]++
2 pu?k szwole?erw+++++++++++++-/+++
3 pu?k szwole?erw++/-+++++++++++-/+++
4 pu?k szwole?erw+++++++++++++-/+++
5 pu?k szwole?erw-----------++-/+++
6 pu?k szwole?erw-----------++-/+++
7 National - Chaevau - Legers Regiment-------------++/--
pu?k u?anw-------------+++
Freiwiilige Landhusaren-------------++/--
1 pu?k huzarw---------------/++
2 pu?k huzarw---------------/++
Freiwillige Jaeger Corps zu Pferd-----+----------




Przypisy

[1] Opis umundurowania i organizacji zaczerpni?ty z: Otto von Pivka, Napoleon’s German Allies (4) Bavaria, Londyn 1991; Digby Georgie Smith, Armies of 1812 - The Grande Armie and the armies of Austria, Russia, Prussia and Turke, 2002; Liliane i Fred Funcken, Historische Uniformen – Napoleonische Zeit, 18. Jahrhundert, 19. Jahrhunder, Monachium 1989; „Uniformem de l’Armee Francaise 1690-1894 Thome V” dr Leinhart, Rene Hubert; artyku? internetowy ze strony www.histofig.com, oryginalne, barwne plansze z epoki i artyku? ze strony internetowej www. napoleon-online.de.

[2] W 1814 roku ujednolicono kolory – od tej pory wszystkie wy?ogi, mankiety i ko?nierze by?y czerwone.

[3] Otto von Pivka podaje, ?e fraki i spodnie by?y koloru jasnoniebieskiego – tak jak w piechocie liniowej. Ja swoje informacje podaje za rycinami z epoki i komentarzem zamieszczonymi na stronie www.napoleon-online.de.

[4] Digby Smith w Napoleon’s German Allies: Bawaria twierdzi, ?e poci?gowi nosili szare kurtki z zapi?ciem jednorz?dowym. Swoja tez? powtrzy? w drugiej swojej ksi??ce, The Armies of 1812... Jednak oryginalne ryciny z epoki zamieszczone na stronie www.napoleon-online.de nie pozostawiaj? ?adnych w?tpliwo?ci co do kroju kurtek. Podobnie w ksi??ce Historische Uniformen… Lilliane i Fred Funcken wyra?nie wida?, ?e kurtka jest kroju szwole?erw.

[5] Digby Smith w ksi??ce The Armies of 1812… twierdzi, ?e oficerowie sztabowi nie mieli ozdobnych obszy? mundurw, a ich siod?a by?y b??kitne z obszyciami srebrnymi i ze z?ot? cyfr? krlewsk?/elektorsk? wyszyt? w rogu siod?a. Jednak owe informacje nie znajduj? potwierdzenia w ?adnej innej ksi??ce, nie odpowiadaj? tak?e oryginalnym rycinom bawarskich oficerw sztabowych.

[6] Za Natalie Griffon de Pleineville, Bitwa pod Hanau 30-31 pa?dziernika 1813, w t?. Andrzeja Szama?skiego – artyku? internetowy.

[7] + oznacza, ?e jednostka ta funkcjonowa?a w danym roku, - ?e nie by?a ona utworzona b?d? by?a ju? rozformowana, +/- - oznacza, ?e w danym roku jednostka zosta?a rozformowana lub przekszta?cona w inn?, -/+ oznacza, ?e w danym roku jednostka zosta?a utworzona lub odbudowana.

[8] Oznacza, ?e pu?k ten funkcjonowa? jako 11 (analogiczna sytuacja poni?ej).

[9] Nowy 14 pu?k piechoty utworzony w 1814 roku.

[10] Praktycznie przez ca?y 1813 rok trwa?o odtwarzanie strat w pu?kach szwole?erw – trwa?o to do 1814 roku – wtedy dopiero pu?ki te osi?gn??y pe?na si?? bojow?.



Ilustracje




Komentarze

Czw 12 Sty, 2006 nEY napisał:
Witam

To jakie jednstki bra?y udzia? w walkach na Mazowszu P?ockim zosta?o powiedziane w cz??ci pierwszej, a konkretnie w komentarzach. Gwoli jednak wyjasnienia przedstawi? t? kwesti? jeszcze raz:

Na Mazowszu dzia?a?a odwo?ana ze ?l?ska dywizja gen. de Wrede sk?adaj?ca si? z 2, 3, 7 i 11 pu?kw liniowych (sumie 8 batalionw) , 3 i 4 batalionu piechoty lekkiej i z 2 i 3 pu?ku szwole?erw, do tego dochodzi?y dwie baterie artylerii pieszej.
Nie jest to niestety pewna informacja ale sk?po?? ?rde? i zawirucha wojenna wtedy panuj?ca, pozwala si? tylko domy?la? jakie konkretnie jednostki bra?y udzia? w tych walkach.

Sk?ad dywizji za Otto von Pivka ,,Napoleon's German Allies (4) Bavaria" s. 24; Informacje o udziale Bawarczykw za Loraine F. Petre ,,Napoleon's campaign in Poland 1806-1807" s. 268

Pozdrawiam serdecznie
Jan Snopkiewicz

Czw 12 Sty, 2006 Go?? napisał:
Ciekawe, ktre z tych oddzia?w walczy?y na Mazowszu p?ockim w latach 1806 - 1807

Pi± 06 Sty, 2006 nEY napisał:
Witam

Na wst?pie bardzo dzi?kuje za tak pozytywne opinie, bardzo mi mi?o cho? jeszcze raz chcia?bym podkre?li? pomoc moich kolegw, zarwno przy korekcie jak i przy znacznie moim zdaniem wzbogacaj?cych prac? rysunkach.
Z przyjemno?cia jak tylko b?d? mia? czas to napisz? kolejne, podobne prace, ale co bedzie ich tematem.......nie uprzdzajmy faktw;)
A co do niezam??nych m??czyzn:) to oczywisty efekt zaciemnienia umys?owego, zdecydowanie zgadzam si? ?e powinno by? ,,nie?onatych":).

Pozdrawiam serdecznie
Jan Snopkiewicz

Pi± 06 Sty, 2006 Robert napisał:
Wspania?y cykl. Sam, cho? robi? Bawarw i sporo o nich czyta?em wcze?niej, znalaz?em wiele ciekawych dla mnie szczeg?w. Bardzo solidna robota- szczerze gratuluj?.
Pozdrawiam

Pi± 06 Sty, 2006 Go?? napisał:
?wietny artyku?, a w?a?ciwie ca?y cykl. Autor bardzo rzetelnie potraktowa? temat. Czekam z niecierpliwo?ci? na kolejne artyku?y (ciekawe na jaki temat?). P.S. W opisie jednostek nieregularnych chodzi chyba o nie?onatych m??czyzn?;-) Pawe?.


Dodaj komentarz